De stamreeks van mijn oudmoeder Henderika Reinhards Claus (1821-1903) is een korte. Meer dan haar vader en grootvader heb ik niet kunnen vinden. Dat komt doordat haar grootvader afkomstig was uit Duitsland en wel uit ‘Holgershausen’ in Hessen. Nu is er in heel Hessen geen plaats met die naam te vinden, maar wel komen er de plaatsnamen Hilgershausen en Holzhausen voor (elk twee maal).
Johann Reinhart Claus kwam naar de Nederlanden als huursoldaat en schopte het tot korporaal-fourier. Dat hield in dat bij belast was met de bevoorrading en de administratie van de compagnie waartoe hij behoorde. Lange tijd lag die compagnie in Groningen, waar hij ook zijn vrouw leerde kennen en waar zijn zoon geboren werd. Maar vanwege de Franse Revolutie, die de Fransen graag over de grens exporteerden, werden diverse legereenheden naar het zuiden van de Republiek gedirigeerd. Johann Reinhart Claus kwam met vrouw en kind terecht in Veere. Daar werd in 1790 nog een dochter geboren.
Vervolgens is er geen spoor meer van hem te vinden. Zijn weduwe hertrouwde in 1804 in het Groningse Windeweer. Tussen 1790 en 1804 moet hij dus gestorven zijn. Gesneuveld misschien, toen de Franse revolutionaire troepen oprukten naar de Nederlanden? De eenheid waartoe hij behoorde, vocht mee in de slag bij Fleurus in Henegouwen op 26 juni 1794. Die veldslag is beroemd geworden, omdat er voor het eerst in de geschiedenis gebruik werd gemaakt van luchtvaart: de Fransen zetten een luchtballon in om het slagveld van bovenaf te verkennen. Lag het daaraan dat ze het gecombineerde Oostenrijkse, Nederlandse en Britse leger versloegen?
Johann Reinharts kinderen groeiden op bij hun moeder in Windeweer. Zijn zoon trok niet lang na zijn trouwen naar Smilde, waar hij werkte als kleermaker. Opvallend is dat hij en zijn vrouw daar in januari 1854 slechts enkele dagen na elkaar overleden. Dan denk je al gauw aan een besmettelijke ziekte. Nu was er in de periode 1853-1855 een cholera-epidemie. Maar er was in januari 1854 geen oversterfte in Smilde, anders dan in oktober, toen de cholera inderdaad in Smilde heerste. De doodsoorzaak van Johannes Reinhard Claus en zijn vrouw zal dus iets anders geweest zijn dan cholera. Misschien gewoon een flinke griep?
Hun dochter Henderika trouwde tweemaal. Eerst met een kleermaker van haar eigen leeftijd en na diens overlijden met een conculega, een kinderloze weduwnaar die tweemaal zo oud was als zij en die eveneens een in Groningen gelegerde huursoldaat als grootvader had. Met hem kreeg ze een zoon en een dochter, en zo kwam het dat het geslacht Van Bergen toch niet in mannelijke lijn uitstierf.
Generatie 1
Johann Reinhart Claus (Johan Reinhart, Johan Reijnhard, Johan Rheinhart, Reinhard, Reynhard; Klaus), korporaal-fourier in het Battaillon Orange Stads en Lande, in de compagnie van majoor Van Dongen, geboren circa 1760 te Holgershausen (Hessen), overleden voor 1804.
Ondertrouwd op zaterdag 14 april 1787 te Groningen, gehuwd op dinsdag 1 mei 1787 te Groningen, in de Martinikerk, door ds. Van der Tuuk met de 21-jarige Hilligjen Jans Bos (Hillegje, Hilligje, Hilletje, Hillegien), geboren te Groningen, aan het Zuiderdiep, gedoopt (gereformeerd) op dinsdag 10 december 1765 te Groningen, overleden voor 1813. Zij woonde bij haar huwelijk in Kiel. Zij hertrouwde met Fritser Alberts.
Uit dit huwelijk:
1. Johannes Reinhard Claus (Johannes Reinhart, Johannes Rijnhard, Johannis R., Johannes; Klaus), geboren op zaterdag 1 maart 1788 te Groningen. Zie generatie 2.
2. Hendrika Roelijna Reinharts Clous (Henderika; Claus, Klaus, Klouters), dienstmeid, geboren op maandag 25 oktober 1790 te Veere, overleden op donderdag 20 juli 1848 te Uithuizen op 57-jarige leeftijd.
Gehuwd op 22-jarige leeftijd op zondag 13 juni 1813 te Groningen met Jacob Berends Tabak (Jakob), 26 jaar oud, olieslagersknecht/oliemulder, gedoopt (gereformeerd) op zondag 20 augustus 1786 te Middelstum en Toornwerd, overleden op vrijdag 19 april 1839 te Uithuizen op 52-jarige leeftijd, zoon van Berend Cornelis Tabak (Beerend Cornelis) en Geertje Jacobs (Geertien).
Generatie 2
Johannes Reinhard Claus (Johannes Reinhart, Johannes Rijnhard, Johannis R., Johannes; Klaus), kleermaker in Smilde, geboren op zaterdag 1 maart 1788 te Groningen, gedoopt (luthers) op woensdag 5 maart 1788 te Groningen, overleden op zondag 22 januari 1854 te Smilde op 65-jarige leeftijd.
Gehuwd op 22-jarige leeftijd op zondag 1 april 1810 te Windeweer met de 31-jarige Gepke Oltmans Klein (Gebke), gedoopt (gereformeerd) op zondag 24 januari 1779 te Windeweer, overleden op donderdag 26 januari 1854 te Smilde op 75-jarige leeftijd.
Uit dit huwelijk:
1. Annechien Claus (Klaus), geboren op zaterdag 24 november 1810, gedoopt (gereformeerd) op zondag 23 december 1810 te Windeweer, overleden op dinsdag 26 februari 1889 te Willemsoord, Emmen op 78-jarige leeftijd.
Gehuwd op 26-jarige leeftijd op vrijdag 6 oktober 1837 te Smilde met Jan Oldenkamp, 22 jaar oud, meester timmerman, geboren op dinsdag 30 mei 1815 te Diever, overleden op vrijdag 19 februari 1886 te Nieuw-Amsterdam, Emmen op 70-jarige leeftijd, zoon van Andries Harms Oldenkamp en Antje Jans Pranninga (Antien).
2. Hillechien Klaus (Hilligje; Claus), geboren op woensdag 3 februari 1813 te Windeweer, overleden op zaterdag 4 maart 1893 te Kloosterveen, Smilde op 80-jarige leeftijd.
Gehuwd (1) op 24-jarige leeftijd op vrijdag 13 oktober 1837 te Smilde met Rieuwert Kok, 28 jaar oud, kuiper, geboren op zondag 18 december 1808, gedoopt (gereformeerd) op maandag 26 december 1808 te Kloosterveen, overleden op zondag 8 mei 1853 te Smilde op 44-jarige leeftijd, zoon van Kornelis Rieuwerts Kok en Aaltien Jans Kobus (Aaltje).
Gehuwd (2) op 45-jarige leeftijd op woensdag 15 december 1858 te Smilde met Harm Oldenkamp, 45 jaar oud, timmerman, geboren op vrijdag 9 juli 1813 te Diever, overleden op donderdag 30 januari 1879 te Hijkersmilde, Smilde op 65-jarige leeftijd, zoon van Andries Harms Oldenkamp en Antje Jans Pranninga (Antien). Hij is eerder getrouwd geweest met Jacobje Haveman.
3. Geerhardina Klaus (Gernida Claus), geboren op zondag 26 november 1815 te Windeweer, overleden op maandag 5 september 1825 te Smilde op 9-jarige leeftijd.
4. Reinhard Johannes Claus (Reinhart, Rijnhart), klerk/boekhouder in Smilde, geboren op donderdag 4 juni 1818 te Windeweer, overleden op maandag 11 juli 1864 te Kloosterveen, Smilde op 46-jarige leeftijd.
Gehuwd (1) op 28-jarige leeftijd op woensdag 10 februari 1847 te Smilde met Christina Louiza van den Berg (Christina Louisa), 25 jaar oud, geboren op donderdag 15 november 1821 te Groningen, overleden op donderdag 11 december 1851 te Smilde op 30-jarige leeftijd, dochter van Evert van den Berg en Anna Folkers (Folkerts).
Gehuwd (2) op 34-jarige leeftijd op vrijdag 3 september 1852 te Smilde met Maria van den Berg, 27 jaar oud, winkelierse in Smilde, geboren op zondag 12 december 1824 te Groningen, overleden op vrijdag 10 februari 1893 te Bovensmilde, Smilde op 68-jarige leeftijd, dochter van Evert van den Berg en Anna Folkers (Folkerts). Zij hertrouwt met Harm Kramer, hertrouwt met Albert Pot.
5. Henderika Reinhards Claus, geboren op maandag 24 september 1821 te Windeweer, Hoogezand. Zie generatie 3.
6. Gerrit Jan Claus, geboren op woensdag 6 augustus 1828 te Smilde, overleden op woensdag 9 september 1829 te Smilde op 1-jarige leeftijd.
Generatie 3
Henderika Reinhards Claus, naaister in Smilde, geboren op maandag 24 september 1821 te Windeweer, Hoogezand, overleden op woensdag 29 juli 1903 te Kloosterveen, Smilde op 81-jarige leeftijd. Zij was Nederlands-hervormd en later gereformeerd.
Gehuwd (1) op 22-jarige leeftijd op vrijdag 20 september 1844 te Smilde met Heiko Harms Sickens (Heike, Eiko; Sickes, Sikkens), kleermaker in Smilde, geboren 1808/1809 te Landschapspolder (Duitsland), overleden op zaterdag 2 februari 1850 te Smilde, zoon van Harm Sickens (Sikkens) en Geerke Hendriks Bos.
Gehuwd (2) op 32-jarige leeftijd op vrijdag 10 maart 1854 te Smilde met Johannes Wilhelmus van Bergen (Johannes; Roelofs), 61 jaar oud, kleermaker in Meppel en Smilde, gedoopt (gereformeerd) op woensdag 9 mei 1792 te Meppel, overleden op vrijdag 6 maart 1863 te Kloosterveen, Smilde op 70-jarige leeftijd. Hij was christelijk-afgescheiden. Zoon van Sijfke Roelofs van Bergen (Sijfkje, Siefke, Sijske, Sietse; Roelfs) en Anna Elisabeth Jans Schophof (Leisje; Schophoff, Schöphoff, Schuphof, Schuphoff). Hij is weduwnaar van Niesje de Gruiter (Niessien).
Uit het eerste huwelijk:
1. Johanna Sikkens, geboren op zaterdag 19 juli 1845 te Smilde, overleden op woensdag 21 april 1909 te Beilen op 63-jarige leeftijd.
Gehuwd op 31-jarige leeftijd op vrijdag 11 mei 1877 te Smilde met Hilbertus Brands, 35 jaar oud, arbeider, geboren op vrijdag 25 februari 1842 te Smilde, overleden op dinsdag 16 januari 1912 te Beilen op 69-jarige leeftijd, zoon van Johannes Brands en Grietje van den Berg.
2. Harm Sickens (Sickes), koopman, geboren op zondag 11 maart 1849 te Smilde, overleden op maandag 30 april 1917 te Smilde op 68-jarige leeftijd.
Gehuwd op 29-jarige leeftijd op donderdag 28 maart 1878 te Smilde met Aaltje Strik, 25 jaar oud, geboren op dinsdag 24 augustus 1852 te Smilde, overleden op donderdag 4 augustus 1910 te Hijkersmilde, Smilde op 57-jarige leeftijd, dochter van Kornelis Strik en Femmechien Pieters Klok.
Uit het tweede huwelijk 2 kinderen.
Generatie 4 tot 6
- Roelof van Bergen (1854-1931)
- Roelofje van Bergen (1886-1976)
- Femmigje Nyboer (1914-2005), mijn oma.
