Institutie Institutie

Institutie

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

4.18.2 – De mis beledigt Christus

Ik moet dus laten zien wat ik in de eerste plaats gezegd heb: dat in de mis Christus op een onacceptabele manier gelasterd en...

4.18.3 – De mis onderdrukt en bedekt Christus’ lijden

Als tweede effect van de mis heb ik genoemd dat ze het kruis en lijden van Christus onderdrukt en bedekt. Dat is inderdaad heel...

4.18.4 – Een onterecht beroep op Maleachi

Maar het is de moeite waard om eens te horen op welk fundament de pausgezinden hun misoffer verder laten steunen. Want ze laten hierop...

4.18.5 – De mis wist de herinnering uit aan Christus’ dood

Nu kom ik bij het derde effect van de mis. Daarbij moet ik uitleggen hoe de mis de echte en enige dood van Christus...

4.18.6 – De mis berooft ons van de vrucht van Christus’ dood

Nu moet ik het vierde effect van de mis behandelen: hoe ze ons berooft van de vrucht die Christus’ dood ons opleverde, doordat de...

4.18.7 – De mis verdringt het avondmaal

Nu kom ik bij het laatste effect van de mis: door het oprichten van de mis is het heilig avondmaal afgeschaft, verduisterd en verloren...

4.18.8 – Privémissen

Waar het woord ‘mis’ vandaan komt, heb ik nooit met zekerheid kunnen zeggen. Alleen lijkt het mij waarschijnlijk dat dat woord is afgeleid van...

4.18.9 – Priesters en offers

Daar komt bij dat de kerk, toen ze nog zuiverder was, deze omkering niet kende. Want ook al proberen de brutaalsten van mijn tegenstanders...

4.18.10 – Augustinus over de mis als offer

Stel dat iemand komt aanzetten met her en der uit hun verband gerukte uitspraken van de kerkvaders en op hun gezag beweert dat we...

4.18.11 – Fouten van de kerkvaders

Toch ontken ik niet dat wij Christus’ offer in het avondmaal te zien krijgen. Het toneel van het kruis speelt zich haast voor onze...

4.18.12 – De offers van het Oude Testament en het avondmaal

Als je zorgvuldig nadenkt, merk je dat het Woord van de Heer dit onderscheid maakt tussen de offers uit de wet van Mozes en...

4.18.13 – Dankoffers en zoenoffers

Maar om te voorkomen dat iemand die graag in discussie gaat mij aanvalt op de woorden ‘offer’ en ‘priester’, moet ik ook – kort...

4.18.14 – Het verkopen van missen

Daarom stel ik vast dat het een heel verdorven schanddaad en onacceptabele laster is, zowel tegenover Christus als tegenover het offer dat Hij met...

4.18.15 – Plato over het afkopen van de goden

In boek 2 van de Staat van Plato staat een heel mooie passage. Hij heeft het daar over de zoenoffers uit de oudheid. En...

4.18.16 – Dankoffers

Tot de andere categorie offers, die ik ‘dankoffers’ noem, horen alle plichten van liefde. Als we die aan onze broeders bewijzen, eren we daarmee...

4.18.17 – Dankoffers en het avondmaal

En waarom zou ik hier nog over doorgaan? Want deze manier van spreken komt meerdere keren in de Schrift voor. Ja, zelfs toen Gods...

4.18.18 – De mis is een goddeloze godslastering

Hoe kan het dan anders dan dat blinden zien, doven horen en zelfs kinderen begrijpen hoe afschuwelijk deze mis is? Geschonken in een gouden...

4.18.19 – Doop en avondmaal zijn de enige sacramenten

Nu hebben de lezers een korte samenvatting van bijna alles wat ze, naar mijn mening, moeten weten over de twee sacramenten die aan de...

4.18.20 – Doop en avondmaal zijn voldoende

Met deze twee sacramenten moet de kerk dus tevreden zijn. En niet alleen moet ze op dit moment geen derde sacrament toelaten of erkennen....

4.19.1 – Geen overbodige discussie

Bovenstaande bespreking van de sacramenten zou voor ontvankelijke en verstandige mensen voldoende moeten zijn om te voorkomen dat ze in hun nieuwsgierigheid te ver...

4.19.2 – Alleen God mag sacramenten instellen

Het blijkt dus dat ik geen overbodige discussie voer over een woord, maar dat ik een inhoudelijke discussie voer. Daarom moeten we stevig vasthouden...

4.19.3 – De kerkvaders kenden geen zeven sacramenten

Als de roomsen mij in het nauw willen brengen met het gezag van de oude kerk, zeg ik dat ze zichzelf voor de gek...

4.19.4 – Eerste vals sacrament: het vormsel

Vroeger was het de gewoonte dat kinderen van christenen, als ze volwassen werden, aan de bisschop werden gepresenteerd om de plicht te vervullen die...

4.19.5 – Roomse verzinsels

Maar in een latere tijd, toen dit al haast vergeten was, heeft men een of andere verzonnen bevestiging – ‘confirmatie’ of ‘vormsel’ – ingesteld...

4.19.6 – Onterecht beroep op de apostelen

Inderdaad verdedigen de roomsen zich met het voorbeeld van de apostelen. Volgens hen deden die niets zonder reden. Dat is natuurlijk ook zo. En...

4.19.7 – Zalving met olie

Dit is net zoiets als wanneer iemand zou beweren dat het blazen van de Heer op zijn leerlingen een sacrament is waarmee de Heilige...

4.19.8 – Het vormsel doet afbreuk aan de betekenis van de doop

Maar laten we nog eens verder kijken hoeveel monsters deze zalving voedt en koestert. Deze zalvers zeggen dat de Heilige Geest in de doop...

4.19.9 – Het vormsel is niet onmisbaar

De roomsen voegen daar nog aan toe dat alle gelovigen na de doop de Heilige Geest nog moeten krijgen door handoplegging. Pas dan kunnen...

4.19.10 – Het vormsel heeft niet meer waarde dan de doop

Ten slotte stellen mijn tegenstanders vast dat deze heilige zalving meer in ere gehouden moet worden dan de doop. Want ze wordt speciaal bediend...

4.19.11 – Domme argumenten

Wat onbeduidend, dom en dwaas is het tweede argument: dat ze hun vormsel meer waard noemen dan Gods doop, omdat bij het vormsel het...

4.19.12 – Onterecht beroep op de oude kerk

Maar als mijn tegenstanders zien dat Gods Woord hen in de steek laat en ze zonder plausibele argumenten zitten, gebruiken ze hun gewone voorwendsel:...

4.19.13 – Catechisatie en openbare geloofsbelijdenis

Ach, hadden we maar de gewoonte bewaard die, zoals ik verteld heb, in gebruik was bij de kerkvaders, vóórdat dit misbaksel van een sacrament...

4.19.14 – Tweede vals sacrament: de boete

Op de tweede plaats zetten mijn tegenstanders de boete. Daarover spreken ze zo verward en chaotisch dat je in je geweten geen enkele zekerheid...

4.19.15 – Roomse verzinsels

Nu hebben de roomsen en de scholastici de gewoonte om alles met een verkeerde uitleg te bederven. Dus doen ze hier hun uiterste best...

4.19.16 – De absolutie lijkt meer op een sacrament dan de boete

En om die beesten in hun eigen arena te doden – als je hier een sacrament zoekt, was het dan niet veel plausibeler geweest...

4.19.17 – De doop is het sacrament van de boete

Maar of de roomsen nu de boete of de absolutie als sacrament beschouwen, om te voorkomen dat ze moed vatten, ontken ik dat ze...

4.19.18 – Derde vals sacrament: het zogenaamde laatste oliesel

Het derde verzonnen sacrament is het laatste oliesel. Dat wordt alleen door een priester bediend en pas, zoals men zegt, op het uiterste, met...

4.19.19 – Onterecht beroep op Jacobus

En welke reden hebben mijn tegenstanders om wel van deze zalving een sacrament te maken en niet van alle mogelijke andere symbolen waarover de...

4.19.20 – Geen instelling van God en geen belofte

De apostelen bewezen dus niet voor niets door middel van het symbool van olie dat de gave van genezing die hun was toevertrouwd, niet...

4.19.21 – De roomsen houden zich niet aan wat Jacobus zegt

Maar stel dat mijn tegenstanders bewezen hadden dat wat Jacobus beveelt over zalving van toepassing is op onze tijd. Dat hebben ze absoluut niet...

4.19.22 – Vierde vals sacrament: de kerkelijke orden

Op de vierde plaats op hun lijst hebben mijn tegenstanders het sacrament van de orde staan. Dat is zo’n vruchtbaar sacrament dat er zeven...

4.19.23 – Christus als collega

Maar wat alle dwaasheid overtreft, is dat ze in elke orde van Christus hun collega maken. In de eerste plaats, zeggen ze, heeft hij de...

4.19.24 – Lectoren, psalmisten, deurwachters, acolieten en exorcisten

Maar om te voorkomen dat mijn tegenstanders zelfs goedgelovige vrouwtjes nog iets wijs kunnen maken, moet ik hun onzin in het kort aan de...

4.19.25 – De tonsuur

Dan gaan we het nu hebben over de rituelen die mijn tegenstanders gebruiken. Om te beginnen wijden ze degenen die ze voor hun militaire dienst...

4.19.26 – Argumenten voor de tonsuur

Verder zeggen mijn tegenstanders dat de kruin van de geestelijken oorspronkelijk afkomstig is van de nazoreeërs. Maar dat laat toch alleen maar zien dat...

4.19.27 – Oorsprong van de tonsuur

Wat de oorsprong is van de tonsuur van de geestelijken, kun je alleen al duidelijk genoeg zien bij Augustinus.1 In die tijd droegen alleen...

4.19.28 – Priesters

Er zijn nog drie orden over. Die noemen mijn tegenstanders hogere orden. De orde van subdiakenen, zoals zij die noemen, is bij deze groep...

4.19.29 – Blazen

De rituelen passen heel goed bij de inhoud. Toen onze Heer de apostelen erop uitzond om het evangelie te prediken, blies Hij op hen....

4.19.30 – Zalven

Maar van wie hebben mijn tegenstanders eigenlijk hun zalving gekregen? Hun antwoord is dat ze die hebben gekregen van de zonen van Aäron, bij...

4.19.31 – Handoplegging

Dit is, als God het wil, een heilige olie die een onuitwisbaar merkteken inprent. Alsof je olie niet met zand of zout of desnoods...

4.19.32 – Diakenen

Ook over de orde van de diakenen zou ik niet in discussie gaan, als die bediening werd hersteld in de ongeschonden toestand uit de...

4.19.33 – Subdiakenen

Wat moet ik zeggen over de subdiakenen? Vroeger waren ze daadwerkelijk aangesteld om voor de armen te zorgen. Maar nu geven de roomsen hun...

4.19.34 – Vijfde vals sacrament: het huwelijk

Het laatste sacrament is het huwelijk. Daarvan erkent weliswaar iedereen dat God het heeft ingesteld. Genesis 2:21-24; Mattheüs 19:4-6 Maar tot aan de tijd...

4.19.35 – Het huwelijk tussen Christus en de kerk

Maar mijn tegenstanders komen aandragen met de woorden van Paulus waarin hij het huwelijk een sacrament noemt: ‘Wie zijn vrouw liefheeft, heeft zichzelf lief....

4.19.36 – Vergissingen en tegenstrijdigheden

Mijn tegenstanders zijn misleid door het woord ‘sacrament’, dat in de Vulgaat gebruikt wordt. Maar is het eerlijk als heel de kerk moet boeten...

4.19.37 – Roomse verzinsels

En wat hebben de roomsen, om niet slechts op één punt een spelletje te spelen met de kerk, een lange rij van dwalingen, leugens,...

4.20.1 – Geestelijke en burgerlijke regering

Hiervóór heb ik gesteld dat er bij de mens een dubbele regering is. De ene ligt in de ziel of het innerlijk van de...

4.20.2 – Geen tegenstelling tussen geestelijke en burgerlijke regering

Toch leidt dit onderscheid er niet toe dat we zouden denken dat heel de burgerlijke regering iets onreins is waar christenen niets mee te...

4.20.3 – Inleiding en indeling

Maar een andere plek is beter geschikt om het te hebben over het nut van de burgerlijke regering. Nu wil ik alleen dat men...

4.20.4 – De overheid

De Heer heeft niet alleen verklaard dat Hij blij is met de taak van de overheid. Hij heeft bovendien de waardigheid van die taak...

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.