Institutie Institutie

Institutie

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. Een verbeterde versie van deze vertaling is verkrijgbaar in druk en als e-book. Het zal nog even duren voor alle laatste correcties ook op de website doorgevoerd zijn.

Gerrit Veldman

1.9.1 – Woord en Geest zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden

Er zijn ook mensen die de Schrift verwerpen en zich inbeelden dat er een ik weet niet wat voor andere weg is om bij...

1.9.2 – De Geest is te herkennen in het Woord

Het is dus gemakkelijk te begrijpen dat we ijverig de Schrift moeten lezen en goed naar de Schrift moeten luisteren. Als we tenminste iets...

1.9.3 – Het Woord is het middel waardoor de Geest werkt

Fanatici steken de draak met ons omdat wij vasthouden aan de dodende letter. Maar op dat punt betalen ze de straf die staat op...

1.10.1 – God openbaart zich ook in de Schrift als schepper

Ik heb gezegd dat in het bouwwerk van de wereld en in alle schepselen duidelijk zichtbaar is wat we over God moeten weten. Maar...

1.10.2 – In de Schrift zien we dezelfde eigenschappen van God als in de schepping

Op bepaalde plaatsen in de Schrift wordt God voor ons extra duidelijk beschreven. Het is dan alsof we een beeld te zien krijgen van...

1.10.3 – De Schrift verwerpt alle andere goden

Maar mijn bedoeling is om hier de kern van de algemene leer samen te vatten. In de eerste plaats moet het de lezers opvallen...

1.11.1 – God verbiedt in de wet om Hem af te beelden

Om tegemoet te komen aan de onkunde en hardleersheid van de mensen, spreekt de Schrift steeds in gewone taal. Als de Schrift de echte...

1.11.2 – Elke afbeelding doet tekort aan Gods majesteit

Dat valt gemakkelijk op te maken uit de redenen die God aan het verbod toevoegt. In de eerste plaats zegt Hij via Mozes: ‘Bedenk...

1.11.3 – Zichtbare tekenen van God zijn geen afbeeldingen van Hem

Soms heeft God door middel van bepaalde tekenen laten zien dat Hij met zijn goddelijke majesteit aanwezig was. Dan werd er gezegd dat je...

1.11.4 – Het is onzinnig om goden te maken uit dood materiaal

Hier wordt hetzelfde bedoeld: ‘De afgoden van de heidenen zijn van zilver en goud, door mensenhanden gemaakt.’ Psalm 115:4; 135:15 Uit het materiaal maakt...

1.11.5 – Beelden kunnen ons niets leren over God

Ik weet wel dat het een algemeen bekend gezegde is dat beelden ‘boeken voor de leken’ zijn. Gregorius de Grote1 heeft dat gezegd. Maar...

1.11.6 – De kerkvaders keurden beelden af

Lees anders maar eens wat Lactantius en Eusebius1 hierover geschreven hebben. Zij aarzelen niet om aan te nemen dat je alleen maar beelden ziet...

1.11.7 – Aan iedereen moet het Woord gepredikt worden

Daarom moeten de pausgezinden, als ze nog een beetje schaamtegevoel hebben, voortaan niet meer hun toevlucht nemen tot de bewering dat beelden ‘boeken voor...

1.11.8 – De mens wil God kunnen zien

Dan het ontstaan van afgodsbeelden. Bijna iedereen stemt in met wat daarover geschreven staat in het boek Wijsheid: ze zijn uitgevonden door mensen die...

1.11.9 – Beelden maken leidt altijd tot afgoderij

Zo’n verzinsel leidt meteen tot aanbidding. Want omdat mensen dachten dat ze in beelden God zagen, hebben ze Hem daarin ook vereerd. Uiteindelijk raakten...

1.11.10 – Ook de roomse beeldendienst is afgoderij

De mensen die ontkennen dat het vroeger zo ging en dat het ook nu nog zo gaat, liegen onbeschaamd. Waarom knielen ze dan neer...

1.11.11 – Dienen of vereren is hetzelfde

Nu weet ik heel goed dat de pausgezinden zich er proberen uit te praten door een spitsvondig onderscheid te maken. Ik mag dat niet...

1.11.12 – Niet alle beeldende kunst is verkeerd

Toch neemt dit bijgeloof mij niet zo in beslag dat ik zou vinden dat we helemaal geen beelden mogen toelaten. De beeldhouwkunst en de...

1.11.13 – In de kerk hebben beelden geen nut

Maar we laten dat onderscheid nu maar los. Laten we nu eerst even bekijken of het sowieso wel nut heeft om in christelijke kerken...

1.11.14 – Het tweede concilie van Nicea gebruikte flauwe argumenten

Ik vind dat ik hier nu genoeg over gezegd heb. Maar het concilie van Nicea houdt mij nog even op. Ik bedoel niet dat...

1.11.15 – Het tweede concilie van Nicea verdraaide de Schrift

Als ze het hebben over het aanbidden, komen ze met de aanbidding van de farao, Genesis 47:10 de staf van Jozef Hebreeën 11:21 en...

1.11.16 – Het tweede concilie van Nicea kraamde goddeloosheid uit

Ik kom nu toe aan de monsterlijke goddeloosheid. Je staat er toch versteld van dat ze dat allemaal hebben durven uitkramen. Maar dat daar...

1.12.1 – De enige God moet gediend worden zoals Hij dat zelf wil

In het begin heb ik gezegd dat we God niet kunnen leren kennen door op een kille manier over Hem te speculeren. Want we...

1.12.2 – Dienen houdt meer in dan eren

Daarom hebben mensen ook het zogenaamde onderscheid uitgevonden tussen latria en dulia. Op die manier willen ze ongestraft Gods eer aan engelen en doden...

1.12.3 – Alleen God mag gediend en geëerd worden

Maar ik laat deze spitsvondigheden rusten. Laten we eens naar de inhoud kijken. Paulus herinnert de Galaten eraan hoe ze eraan toe waren voordat...

1.13.1 – God is oneindig en geestelijk

De Schriften leren ons dat God een oneindig en geestelijk wezen is. Dat moet genoeg zijn om zowel de dwaasheden van de grote massa...

1.13.2 – God is één, maar bestaat uit drie personen

God duidt zichzelf ook nog met een ander kenmerk aan. Daardoor kunnen we Hem nog beter leren kennen. Want Hij verklaart dat Hij één...

1.13.3 – Voor de uitleg van de Schrift zijn soms vreemde woorden nodig

Echter, ketters blaffen tegen het woord ‘persoon’. En sommige eigenwijze mensen gaan er tegen tekeer omdat we geen woord zouden mogen gebruiken dat door...

1.13.4 – De woorden ‘drie-eenheid’, ‘personen’ en ‘een van wezen’ zijn nodig tegen dwaalleer

Zulke nieuwe woorden – als we die zo mogen noemen – komen vooral van pas als we de waarheid moeten verdedigen tegen lasteraars die...

1.13.5 – Het gaat niet om de woorden, maar om wat ze willen zeggen

Deze woorden zijn dus niet zomaar uitgevonden. Daarom moeten we oppassen dat we ze niet uit hoogmoed of lichtzinnigheid afwijzen. Van mij zouden ze...

1.13.6 – Een definitie van de drie-eenheid

Maar ik zal het nu verder niet over de woorden hebben. Ik ga nu beginnen aan de inhoud. Met ‘persoon’ bedoel ik een zelfstandigheid in...

1.13.7 – Het Woord van God is de Zoon van God en is zelf God

Maar voor ik verder ga, zal ik eerst moeten bewijzen dat de Zoon en de Heilige Geest God zijn. Daarna zullen we dan bekijken...

1.13.8 – Het Woord van God is eeuwig

Sommige honden gaan hiertegen tekeer. Zij durven het Woord niet openlijk te beroven van zijn God zijn. Daarom ontdoen ze Hem stiekem van zijn...

1.13.9 – Bewijzen uit de Schrift dat Christus God is

Ik ga het nu nog niet hebben over de persoon van de middelaar. Dat stel ik uit tot ik de verlossing ga behandelen. Toch...

1.13.10 – Christus is de ‘Engel van de HEER’

Misschien dat de Joden hier nog niet genoeg aan hebben. Maar ik zie niet met wat voor spitsvondigheden ze kunnen ontkomen aan het feit...

1.13.11 – Bewijzen uit het Nieuwe Testament dat Christus God is

Het Nieuwe Testament wemelt werkelijk van de bewijzen. Daarom moet ik mijn best doen om me te beperken en er slechts enkele uitkiezen, in...

1.13.12 – Dat Christus God is, blijkt uit wat Hij doet

Als we nu op grond van wat Christus volgens de Schrift allemaal gedaan heeft beoordelen of Hij God was, dan zal nog duidelijker zichtbaar...

1.13.13 – Christus is God omdat Hij de macht heeft om ons te redden

Hoe helder en klaar blijkt dat niet uit de wonderen die Christus gedaan heeft! Ik geef toe dat ook de profeten en de apostelen...

1.13.14 – Dat de Geest God is, blijkt uit wat Hij doet

Dat de Geest God is, moeten we bewijzen uit dezelfde bronnen. Weliswaar geeft Mozes in het scheppingsverhaal een duidelijk bewijs, als hij zegt dat...

1.13.15 – Bewijzen uit de Schrift dat de Geest God is

Maar ook als de Schrift over de Geest spreekt, laat zij niet na om Hem God te noemen. Paulus concludeert dat wij een tempel...

1.13.16 – Er is slechts één God

Door de komst van Christus heeft God zich duidelijker geopenbaard. Daardoor hebben wij Hem ook vertrouwelijker leren kennen in drie personen. Daar zijn veel...

1.13.17 – God bestaat uit drie onderscheiden personen

Opnieuw, de Schrift maakt wel onderscheid tussen de Vader en het Woord en tussen het Woord en de Geest. Maar als we dat onderscheid...

1.13.18 – Het onderscheid tussen de drie personen

Ik weet werkelijk niet of het wel zin heeft om aan de hand van voorbeelden uit het dagelijks leven duidelijk te maken hoever dit...

1.13.19 – De onderlinge verhouding tussen de drie personen

Bovendien vormt dit onderscheid geen belemmering voor de absolute eenheid van God. Je kunt dit onderscheid zelfs gebruiken als bewijs dat de Zoon samen...

1.13.20 – Samenvatting van de leer van de drie-eenheid

Als je graag bescheiden bent en genoegen neemt met wat past binnen de grenzen van het geloof, aanvaard dan wat goed is om te...

1.13.21 – Een waarschuwing tegen dwaalleer

Nu heeft Satan, om ons geloof met wortel en al uit te roeien, hierover altijd felle discussies laten ontstaan. Aan de ene kant gingen...

1.13.22 – De dwaalleer van Servet

Ik zou een opsomming kunnen geven van de dwalingen waarmee in het verleden de zuiverheid van het geloof is aangevallen. Maar dat zou te...

1.13.23 – De Zoon en de Geest zijn niet minder God dan de Vader

Uit dit moeras is een ander monster voortgekomen, dat er maar weinig van verschilt. Sommige nietsnutten wilden voorkomen dat ze hetzelfde verwijt zouden krijgen...

1.13.24 – De naam God heeft ook betrekking op de Zoon

Het is dus onjuist dat mijn tegenstanders aannemen dat, overal waar in de Schrift God genoemd wordt zonder specificering, alleen de Vader bedoeld wordt....

1.13.25 – Het wezen van God is geen onderdeel van het onderscheid tussen de personen

Maar mijn tegenstanders gaan de mist in omdat ze fantaseren over individuen die elk een deel van het wezen zouden hebben. Maar uit de...

1.13.26 – Alleen als middelaar is Christus ondergeschikt aan de Vader

Eén van de bezwaren van mijn tegenstanders is dat Christus onterecht Gods Zoon genoemd wordt als Hij zelf echt God is. Ik heb daarop...

1.13.27 – Irenaeus’ opvattingen over het God zijn van Christus

Mijn tegenstanders verzamelen veel passages uit Ireneüs.1 In die passages beweert hij dat de Vader van Christus de enige en eeuwige God van Israël...

1.13.28 – Tertullianus’ opvattingen over de drie-eenheid

Mijn tegenstanders nemen ook Tertullianus als hun advocaat. Dat is net zo onterecht. In zijn manier van spreken is Tertullianus soms wat scherp en...

1.13.29 – De kerkvaders zijn het allemaal eens over de drie-eenheid

En ieder die ijverig de geschriften van de kerkvaders met elkaar vergelijkt, zal bij Ireneüs echt niets anders vinden dan wat van anderen na...

1.14.1 – De grenzen van tijd en ruimte moeten we niet overschrijden

Terecht verwijt Jesaja mensen die valse goden dienen dat ze dom zijn. Uit de fundamenten van de aarde en de omtrek van de hemel...

1.14.2 – De zes scheppingsdagen laten zien hoe goed God voor ons zorgt

Om die reden vertelt Mozes ook dat God zijn werk niet in een ogenblik heeft uitgevoerd, maar dat Hij er zes dagen over gedaan...

1.14.3 – Ook engelen zijn door God geschapen

Maar voor ik dieper inga op de menselijke natuur, moet ik eerst iets invoegen over de engelen. Omdat Mozes zich aanpast aan het beperkte...

1.14.4 – We hoeven over engelen niet meer te weten dan de Schrift vertelt

Engelen zijn Gods dienaren. Ze zijn aangesteld om zijn bevelen uit te voeren. Psalm 103:20-21 Daarom mag er geen verschil van mening over bestaan...

1.14.5 – Engelen zijn Gods boden en tonen Gods glorie

Overal in de Schrift lees je dat engelen hemelse geesten zijn en dat God hun dienst en gehoorzaamheid gebruikt om al zijn besluiten uit...

1.14.6 – Engelen beschermen ons

De Schrift wil ons echter troosten en ons geloof versterken. Daarom wil de Schrift ons vooral leren wat daarbij helpt: engelen delen Gods zegeningen...

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.