Institutie Institutie Boek 4 – De genademiddelen

Boek 4 – De genademiddelen

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

4.10.13 – De bepalingen van de roomsen leggen de kerk een juk op als van het jodendom

Dan nu de tweede fout. Wie ziet niet dat de bepalingen zo een voor een op elkaar gestapeld zijn dat het nu zo’n groot...

4.10.14 – Rituelen mogen Christus niet onzichtbaar maken

Terecht berisp ik vandaag deze tirannie van menselijke bepalingen. Dankzij deze bepalingen wordt het geweten van ongelukkige mensen vreselijk gekweld door talloze geboden waarvan...

4.10.15 – Roomse rituelen als offers om verzoening te verdienen

Ik sla nu over met wat voor gevaarlijke ideeën het hart van de mensen vervuld wordt: dat die rituelen offers zijn, waarmee je aan...

4.10.16 – Algemene toepassing

Nu lijkt het misschien dat ik over menselijke bepalingen iets leer dat niet altijd geldig is. Want wat ik hier zeg, is volledig toegespitst...

4.10.17 – De bepalingen van de roomsen zijn geen kerkelijke bepalingen

Ik hoor wat de roomsen antwoorden om zich te verdedigen: hun bepalingen zijn niet van hen, maar van God afkomstig. De kerk wordt immers...

4.10.18 – De bepalingen van de roomsen zijn niet afkomstig van de apostelen

Daarom bestrijd ik de tirannie van menselijke bepalingen die ons onder het mom van ‘kerk’ hoogmoedig worden opgedrongen. Immers, ik bespot de kerk niet....

4.10.19 – Het voorbeeld van het avondmaal

Als ik alle rituelen op zou sommen, zou ik veel te breedsprakig zijn. Daarom zullen we met één voorbeeld tevreden zijn. Als in de...

4.10.20 – Het voorbeeld van het wijwater

Ik wil niet dat het saai wordt. Daarom zal ik slechts één voorbeeld geven. Als je de roomsen vraagt hoe ze aan hun wijwater...

4.10.21 – Het besluit van de apostelen in Handelingen 15

Het helpt de roomsen ook niet zoveel dat ze de apostelen als voorbeeld gebruiken om hun tirannie te verontschuldigen. Ze zeggen dat de apostelen...

4.10.22 – Rekening houden met zwakke gelovigen

Op dezelfde manier zouden trouwe herders, die aan het hoofd staan van kerken waar alles nog niet goed geregeld is, al hun leden kunnen...

4.10.23 – Niet de kerk, maar God moeten we gehoorzamen

Mijn tegenstanders beweren echter dat we zonder uitzondering naar deze wetten moeten luisteren, zelfs al zouden ze ook honderdmaal onbillijk en onrechtvaardig zijn. Want...

4.10.24 – Door mensen bedachte wetten gehoorzamen, is geen gehoorzaamheid aan God

Velen vragen zich verwonderd af: waarom dreigt de Heer zo heftig dat Hij ontzagwekkende dingen zal doen voor het volk dat Hem dient met...

4.10.25 – De offers van Samuël, Manoach en Gideon

Nu voeren de verdedigers van dit bijgeloof aan dat Samuël in Rama offerde en dat God daar toch blij mee was, ook al gebeurde...

4.10.26 – De lasten van de farizeeën

‘Maar,’ zeggen mijn tegenstanders, ‘waarom wilde Christus dan dat de mensen de ondraaglijke lasten droegen die de schriftgeleerden en de farizeeën hun oplegden?’ Mattheüs...

4.10.27 – De kerk kan niet zonder kerkelijke wetten

Nu zijn er heel veel ongeletterde mensen die, als ze horen dat menselijke bepalingen het geweten van mensen op een goddeloze manier binden en...

4.10.28 – Het verschil tussen goede en slechte kerkelijke bepalingen

We hebben dus een heel goed en heel betrouwbaar kenmerk dat het verschil laat zien tussen goddeloze bepalingen – die, zoals ik gezegd heb,...

4.10.29 – Geen zinloze pracht en praal

Iets dat alleen bestaat uit leeg vermaak, moeten we dus geen fatsoen noemen. Een voorbeeld daarvan zien we in die toneeluitrusting die de pausgezinden...

4.10.30 – Kerkelijke bepalingen moeten gebaseerd zijn op Gods Woord

Maar nu dreigen hier twee gevaren. Aan de ene kant kunnen valse bisschoppen dit gebruiken als voorwendsel om hun goddeloze en tirannieke wetten te...

4.10.31 – Goede bepalingen moeten gehoorzaamd worden

Verder is het christenvolk verplicht om zich te houden aan bepalingen die volgens deze norm gegeven zijn. Weliswaar met een vrij geweten en zonder...

4.10.32 – Kerkelijke bepalingen moeten nuttig zijn

Verder moeten we onze uiterste best doen om te voorkomen dat er een dwaling binnensluipt die dit zuivere gebruik zou besmetten of verduisteren. Dat...

4.11.1 – De sleutelmacht en de prediking

Nu is alleen het derde onderdeel nog over van de macht van de kerk. Bij een goed geregelde toestand is dat het belangrijkste onderdeel....

4.11.2 – De sleutelmacht en de tucht

De andere passage waarin het, zoals ik zei, gaat over de macht om vast te binden en los te maken, is Mattheüs 18. Daar...

4.11.3 – Kerkelijke en burgerlijke rechtspraak

Sommigen beelden zich in dat dit allemaal slechts tijdelijk was, zolang de overheidspersonen onze godsdienst nog niet beleden. Maar dat is een vergissing van...

4.11.4 – De kerk kan niet zonder geestelijke rechtspraak

En als je beter over Christus’ woorden nadenkt, zie je inderdaad gemakkelijk dat Hij daar een vaste en blijvende orde, geen tijdelijke orde van...

4.11.5 – Door het Woord, zonder geweld

Maar het is ook goed om aan de andere kant te zien hoe in het verleden de rechtspraak op de juiste manier gebruikt werd...

4.11.6 – Door een raad van ouderlingen

Zoals ik al gesteld heb, berustte zo’n grote macht niet bij een persoon, die naar eigen willekeur alles kon doen wat hij maar wilde....

4.11.7 – Bederf van de kerkelijke rechtspraak

Maar uit het ene kwaad ontstaat altijd een volgend kwaad. En zo hebben de bisschoppen deze taak als hun zorg onwaardig van zich afgeschoven...

4.11.8 – De zwaardmacht van de roomse kerk

Ik heb nog niet alles gezegd wat er over dit onderwerp te zeggen valt. En wat ik wel gezegd heb, heb ik slechts kort...

4.11.9 – De zwaardmacht past niet bij de geestelijke taak

Echter, eerst werd er een manier bedacht waarop bisschoppen de titel, eer en rijkdom van hun taak konden houden zonder de last en zorg...

4.11.10 – Het toe-eigenen van de zwaardmacht

Er is geen twijfel aan dat de roomsen vanaf een klein begin stap voor stap zover gekomen zijn. Ze konden immers niet meteen met...

4.11.11 – De wereldlijke macht van de paus

Uiteindelijk was de paus van Rome niet tevreden met middelmatige provincies en heeft hij eerst zijn hand gelegd op koninkrijken en daarna zelfs op...

4.11.12 – De schenking van Constantijn de Grote

Wat betreft de schenking van Constantijn de Grote: als je maar een beetje thuis bent in de geschiedverhalen uit die tijd, hoeft je niet...

4.11.13 – Het begin van de wereldlijke macht van de paus

Verder, misschien vraagt iemand op welk moment die verzonnen regeermacht voor het eerst opgekomen is. Het is nog geen vijfhonderd jaar geleden dat de...

4.11.14 – Het standpunt van Gregorius de Grote over wereldlijke claims door geestelijken

Sinds die tijd zijn de pausen er niet meer mee opgehouden om het gezag van anderen naar zich toe te trekken, de ene keer...

4.11.15 – Immuniteit voor roomse geestelijken

Verbonden met de rechtspraak is de immuniteit die de roomse geestelijken voor zichzelf claimen. Ze vinden het beneden hun waardigheid dat zij zich voor...

4.11.16 – Geestelijken moeten zich onderwerpen aan de wereldlijke overheid

Met deze uitzondering wilden de heilige mannen alleen maar voorkomen dat minder vrome vorsten met hun tirannieke geweld en hun willekeur de kerk zouden...

4.12.1 – Tucht is onmisbaar

Tot hiertoe heb ik de behandeling van de tucht of discipline van de kerk nog uitgesteld. Maar nu moet ik die in enkele woorden...

4.12.2 – Persoonlijke vermaningen

Het eerste fundament onder de tucht is dat er ruimte moet zijn voor persoonlijke vermaningen. Dat wil zeggen: als iemand niet uit eigen beweging...

4.12.3 – Verborgen en openbare zonden

Maar Christus heeft het hier alleen over verborgen zonden. Daarom moeten we deze indeling maken: sommige zonden zijn verborgen en andere zijn openbaar of...

4.12.4 – Misdaden en de ban

We moeten ook nog een ander onderscheid maken: sommige zonden zijn overtredingen, andere misdaden of schanddaden. Om de laatsten te corrigeren moeten we niet...

4.12.5 – Drie doelen van de tucht

Met zulke correcties en met de ban heeft de kerk drie doelen op het oog. Het eerste doel is dat mensen die een smerig en...

4.12.6 – De uitvoering van de tucht

Nu ik zo de doelen opgesomd heb, moeten we alleen nog kijken hoe de kerk dit onderdeel van de tucht dat in de rechtspraak...

4.12.7 – In de oude kerk waren zelfs vorsten onderworpen aan de tucht

Niemand was van deze tucht uitgezonderd. Zelfs vorsten onderwierpen zich eraan, samen met de mensen uit het volk. En terecht. Want het stond vast...

4.12.8 – Het belang van zachtmoedigheid

We moeten echter wel bedenken dat de strengheid van de kerk gepaard hoort te gaan met een geest van zachtmoedigheid. Want zoals Paulus gebiedt,...

4.12.9 – De grenzen van de tucht

Nu wordt in heel het lichaam van de kerk deze zachtmoedigheid geëist: ze moet gevallenen toegeeflijk en niet extreem streng straffen, maar liever volgens...

4.12.10 – De ban is geen veroordeling voor eeuwig

Want als Christus belooft dat in de hemel vastgebonden zal zijn wat de zijnen op aarde vastgebonden hebben, Mattheüs 18:18 dan beperkt Hij de...

4.12.11 – De tucht mag niet ten koste gaan van eenheid en vrede

Om de tucht te beperken is ook vooral nodig wat Augustinus als argument gebruikt tegenover de donatisten: ook al zien kerkleden dat de kerkenraad...

4.12.12 – De dwaling van de donatisten en de wederdopers

Augustinus zegt dit vanwege de veeleisendheid van de donatisten. Zij zagen in de kerken gebreken die door de bisschoppen wel met woorden berispt, maar...

4.12.13 – Onderwijs voor velen, tucht voor enkelingen

Augustinus beveelt vooral één ding aan: als de grote massa met zonde besmet is geraakt, is de strenge barmhartigheid van een sterke tucht nodig....

4.12.14 – Vasten

Het doel van de tucht of discipline dat nu nog over is, valt eigenlijk niet onder de sleutelmacht. Het houdt in dat de herders,...

4.12.15 – Het doel van vasten

Heilig en legitiem vasten heeft drie doelen. We gebruiken het om het vlees te verzwakken en te onderwerpen, om te voorkomen dat het losbandig...

4.12.16 – Vasten en bidden

Omdat vasten een teken van verootmoediging is, wordt het vaker gebruikt in het openbaar dan persoonlijk, ook al past het bij beide, zoals ik...

4.12.17 – Vasten als teken van berouw

Opnieuw, als er pest, hongersnood of oorlog begint te woeden, of als het land op een andere manier een of andere ramp boven het...

4.12.18 – Een definitie van vasten

Maar laat ik een definitie geven van wat vasten eigenlijk is, om vergissingen in de betekenis van het woord te voorkomen. Met vasten bedoel...

4.12.19 – Vasten uit bijgeloof

Maar we moeten er altijd vooral voor oppassen dat er bijgeloof binnensluipt, zoals dat vroeger gebeurd is. Dat heeft de kerk veel ellende gebracht....

4.12.20 – Vasten in de veertigdagentijd

Toen was het ook gewoonte geworden om je bijgelovig te houden aan het vasten in de veertigdagentijd. Want het gewone volk dacht dat het...

4.12.21 – Misstanden bij het vasten

Daarna kwamen er slechtere tijden. Bij de verkeerde ijver van het volk kwam ook nog de onwetendheid en onkunde van de bisschoppen en bovendien...

4.12.22 – De tucht voor geestelijken

Nu volgt het tweede onderdeel van de tucht of discipline dat speciaal gericht is op de geestelijkheid. Deze tucht bevatten de canones die de...

4.12.23 – Het celibaat

In één kwestie zijn de pausgezinden extreem star en onverbiddelijk: ze staan priesters niet toe om te trouwen. En ik hoef niet te zeggen...

4.12.24 – Christus en Paulus keuren het huwelijk goed

De pausgezinden brengen hiertegen in dat een priester door een bepaald kenmerk hoort te verschillen van het volk. Alsof de Heer er niet voor...

Bestellen?

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.

FunctionalOur website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalyticalOur website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Social mediaOur website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertisingOur website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OtherOur website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.