Institutie Institutie Boek 3 – Het delen in Christus

Boek 3 – Het delen in Christus

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. Een verbeterde versie van deze vertaling is verkrijgbaar in druk en als e-book. Het zal nog even duren voor alle laatste correcties ook op de website doorgevoerd zijn.

Gerrit Veldman

3.1.1 – De Heilige Geest is de band tussen Christus en ons

Nu moeten we bekijken hoe wij de goede dingen krijgen die de Vader aan zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft – dingen die Christus niet...

3.1.2 – Christus deelt de Geest uit

Dit onderwerp is zeer de moeite waard om te kennen. En om het extra helder te krijgen, moeten we beseffen dat Christus bij zijn...

3.1.3 – Benamingen voor de Geest in de Schrift

Het is goed om nu de benamingen op te noemen waarmee de Schrift de Geest tooit als het gaat over het begin en over...

3.1.4 – De Geest geeft geloof

Maar het geloof is het belangrijkste dat de Geest doet. Een groot deel van wat je op veel plaatsen leest om duidelijk te maken...

3.2.1 – Geloof moet gericht zijn op Christus

Maar je kunt dit alles gemakkelijk leren kennen als ik een heldere definitie heb gegeven van geloof, zodat de lezers begrijpen wat dat betekent...

3.2.2 – Een ‘impliciet’ geloof is geen geloof

Net als zoveel ander kwaad moeten we dit kwaad dus de scholastische theologen van de Sorbonne-universiteit in Parijs aanrekenen. Zij hebben Christus als het...

3.2.3 – Je moet zelf geloven en zelf weten wat je gelooft

Ik ontken niet dat veel dingen voor ons nu nog impliciet zijn en blijven, omdat we omringd zijn door onwetendheid. Dat verandert pas als...

3.2.4 – Ons geloof is altijd beperkt

Ik geef toe dat geloof impliciet is zolang we als vreemdelingen in deze wereld verblijven. Niet alleen omdat er nog veel voor ons verborgen...

3.2.5 – Voorbereidend geloof

Je kunt ook iets een impliciet geloof noemen wat eigenlijk alleen maar een voorbereiding is op geloof. De evangelisten zeggen van heel veel personen...

3.2.6 – Geloof is onlosmakelijk verbonden met het Woord

Zo kennen we Christus echt: als we Hem aannemen zoals de Vader Hem ons aanbiedt. Dat wil zeggen: gekleed in het evangelie. Hij is...

3.2.7 – Geloof richt zich op Gods goedheid

Maar in een mensenhart wordt niet bij elk denkbaar woord van God geloof gewekt. Daarom moeten we nu nog onderzoeken waarop geloof eigenlijk let...

3.2.8 – Geen onderscheid tussen ‘gevormd’ en ‘ongevormd’ geloof

Maar voor ik verder ga, moet ik enkele inleidende opmerkingen maken om de problemen op te lossen die anders hindernissen kunnen vormen voor de...

3.2.9 – Het woord ‘geloof’ heeft verschillende betekenissen

Mijn tegenstanders komen steeds aandragen met wat Paulus zegt: al had iemand geloof om bergen te verzetten, als hij geen liefde had, dan was...

3.2.10 – Schijngeloof wordt soms ook ‘geloof’ genoemd

Maar deze schaduw van geloof of schijngeloof heeft geen enkele betekenis. Daarom is het de benaming ‘geloof’ ook niet waard. Later zal uitgebreider blijken...

3.2.11 – Een tijdelijk geloof is geen echt geloof

Ik weet dat sommigen het moeilijk vinden dat er geloof wordt toegekend aan verworpenen. Want Paulus zegt dat geloof een vrucht is van de...

3.2.12 – Waar geloof en vals geloof

Bovendien, geloof is weliswaar het weten dat God ons goedgezind is en een vast vertrouwen op zijn waarheid. Maar toch is het niet vreemd...

3.2.13 – Andere betekenissen van het woord ‘geloof’

We moeten er ook op letten dat het woord ‘geloof’ niet altijd hetzelfde betekent. Vaak betekent het zoiets als ‘de gezonde leer van de...

3.2.14 – Geloven is weten

Laten we nu de afzonderlijke onderdelen van deze definitie opnieuw langslopen. Want als we die nauwkeurig onderzocht hebben, zal er volgens mij geen twijfel...

3.2.15 – Geloven is zeker weten

Ik voeg hier de woorden ‘vast’ en ‘zeker’ aan toe, om zo extra duidelijk aan te geven dat deze overtuiging blijvend is. Voor geloof...

3.2.16 – Geloven is zeker weten dat je gered bent

Bij geloof draait het vooral hierom: we moeten niet denken dat de beloften van barmhartigheid die de Heer aanbiedt alleen waar zijn buiten ons...

3.2.17 – Geloofszekerheid sluit twijfel niet uit

‘Maar,’ zal iemand zeggen, ‘gelovigen ervaren dat toch heel anders. Als ze nadenken over Gods genade voor hen, overkomt het hun niet alleen vaak...

3.2.18 – Geloof en twijfel, geest en vlees

Om dit te begrijpen, moeten we terugkeren naar de tegenstelling tussen vlees en geest, die ik ergens anders behandeld heb. Die tegenstelling komt in...

3.2.19 – Gelovig weten is nog geen volledig weten

Het komt hierop neer: zodra er een druppeltje geloof, hoe klein ook, in ons hart gedruppeld is, beginnen we het vriendelijke, lieflijke en ons...

3.2.20 – Onze onwetendheid zorgt voor twijfel en angst

De apostel Paulus leert deze beide kanten op verschillende plaatsen heel mooi. Hij zegt dat ons kennen en ons profeteren beperkt is en dat...

3.2.21 – Geloof is ons schild tegen twijfel

Om deze aanvallen te weerstaan wapent en versterkt geloof zich met het Woord van de Heer. En als ons geloof wordt aangevallen door zo’n...

3.2.22 – Vrees is nuttig tegen overmoed

Er bestaat nog een andere vorm van vrees en beven. Filippenzen 2:12 Maar die vorm doet zo weinig afbreuk aan de zekerheid van het...

3.2.23 – Vrees voorkomt dat we op onszelf vertrouwen

Bovendien, als Paulus leert dat wij met vrees en beven aan ons behoud moeten werken, Filippenzen 2:12 eist hij alleen maar van ons dat...

3.2.24 – Geloof is zeker omdat Christus in ons woont

Toch biedt ik geen ruimte aan de zeer schadelijke filosofie die sommige halve pausgezinden tegenwoordig in hun hoekjes in elkaar beginnen te timmeren. De...

3.2.25 – Bernardus van Clairvaux over zekerheid en vrees

Bernardus van Clairvaux redeneert op dezelfde manier. Hij behandelt dit onderwerp uitdrukkelijk in zijn vijfde preek over de inwijding van een kerkgebouw.1 Hij zegt: ‘Soms...

3.2.26 – Vrees voor God als Vader en als Heer

Bernardus van Clairvaux redeneert op dezelfde manier. Hij behandelt dit onderwerp uitdrukkelijk in zijn vijfde preek over de inwijding van een kerkgebouw.1 Hij zegt: ‘Soms...

3.2.27 – Goddelozen vrezen God als Heer, de gelovigen als Vader

Johannes zegt dat in liefde geen vrees is. Volmaakte liefde sluit vrees uit. 1 Johannes 4:18 Dat is hier niet mee in strijd. Want hij...

3.2.28 – Geloof richt zich op Gods liefde voor ons

God wil het goede voor ons. Daar richt geloof zich op, zoals ik gezegd heb. En daarin krijgen we ons behoud en het eeuwige...

3.2.29 – Geloof is gebaseerd op de belofte van genade

De belofte van genade vormt het fundament voor geloof. Ik zeg dat omdat geloof daar eigenlijk op steunt. Weliswaar weet geloof zeker dat God...

3.2.30 – Het kenmerk dat waar geloof onderscheidt van vals geloof

Maar ik laat me niet ophouden door het geblaf van Albertus Pighius1 en dergelijke honden. Zij gaan te keer tegen deze beperking, alsof ik...

3.2.31 – Geloof kan niet zonder het Woord

Hieruit concludeer ik opnieuw, wat ik eerder al heb uitgelegd: geloof heeft het Woord nodig, net zoals een vrucht de levende wortel van de...

3.2.32 – Geloof kan niet zonder Christus

Niet voor niets omvat Christus volgens mij ook alle beloften. Want ook volgens de apostel Paulus omvat het kennen van Christus heel het evangelie....

3.2.33 – Geloof is een gave van God

En deze open en uiterlijke uiteenzetting van Gods Woord zou ruimschoots voldoende moeten zijn om geloof te wekken. Maar onze blindheid en koppigheid voorkomt...

3.2.34 – Geloof kan niet zonder de Heilige Geest

Deze dwaling is gemakkelijk te weerleggen. Paulus verkondigt dat niemand kan getuigen wat een mens wil, behalve de eigen geest van de mens. 1 Korinthiërs...

3.2.35 – God geeft geloof aan wie Hij wil

Op een andere plek heb ik het bederf van onze natuur moeten behandelen. Daar heb ik uitgebreid laten zien hoe ongeschikt de mensen zijn...

3.2.36 – Geloof is vooral een zaak van het hart

Vervolgens moet dat wat je met je verstand in je opgenomen hebt, overgegoten worden in je hart zelf. Je hebt het immers niet met...

3.2.37 – Geloof blijft altijd overeind

Ik ben echter niet vergeten wat ik hiervóór gezegd heb. Door onze ervaring worden we daar steeds weer aan herinnert: geloof wordt opgejaagd door...

3.2.38 – Geloofszekerheid is niet vinden in je eigen daden

Op basis hiervan kun je wel inschatten hoe schadelijk het dogma van de scholastici is dat we er op geen enkele manier zeker van...

3.2.39 – Geloofszekerheid is geen aanmatiging

Maar de scholastici beweren dat het brutaal en verwaand is als je jezelf toeschrijft dat je zonder twijfel weet wat God wil. Ik zou...

3.2.40 – Ook dat we volhouden in geloof is zeker

De scholastici willen de stevigheid van het geloof niet slechts van één kant ondermijnen. Daarom vallen ze die ook aan vanuit een andere hoek....

3.2.41 – De definitie uit Hebreeën 11

Het blijkt dus dat de aard van het geloof het best en het duidelijkst uitgelegd kan worden op basis van de belofte. Dat is...

3.2.42 – Geloof en hoop zijn onafscheidelijk

Welnu, overal waar dit geloof leeft, gaat het onvermijdelijk samen met de hoop op eeuwig behoud. Die twee zijn onafscheidelijk. Of beter, het kan...

3.2.43 – Geloof en hoop zijn gericht op hetzelfde doel

Omdat geloof en hoop zo nauw met elkaar verbonden zijn en zo dicht bij elkaar liggen, gebruikt de Schrift deze woorden door elkaar. Want...

3.3.1 – Berouw is een vrucht van geloof

In een bepaald opzicht heb ik al uitgelegd hoe we door geloof Christus in bezit hebben en van zijn zegeningen genieten. Toch zou dit...

3.3.2 – Echt berouw is alleen mogelijk op basis van het evangelie

Christus, zeggen zulke mensen, en Johannes de Doper roepen in hun prediking het volk eerst op tot berouw. Pas daarna voegen ze eraan toe...

3.3.3 – Berouw doodt en maakt levend

Nog lang voor onze tijd waren er sommige geleerde mannen die in overeenstemming met de norm van de Schrift eenvoudig en oprechtwilden spreken over...

3.3.4 – Berouw van de wet en berouw van het evangelie

Anderen zagen dat het woord ‘berouw’ in de Schrift verschillende betekenissen heeft. Daarom stelden ze dat er twee vormen van berouw zijn. En om...

3.3.5 – Een definitie van berouw

Dit is allemaal waar. Toch moeten we – voor zover ik uit de Schrift kan nagaan – het woord ‘berouw’ anders opvatten. Deze mensen...

3.3.6 – Geen uiterlijk, maar innerlijk berouw

Maar voor we verder gaan, is het goed om de definitie die ik gegeven heb duidelijker uit te leggen. Daarbij moeten we vooral kijken...

3.3.7 – Berouw komt voort uit vrees voor God

Als tweede kernpunt heb ik uitgelegd dat berouw voortkomt uit een serieuze vrees voor God. Want het hart van een zondaar is pas geneigd...

3.3.8 – Berouw doodt en maakt levend

Nu moet ik in de derde plaats alleen nog uitleggen wat het betekent als ik zeg dat berouw bestaat uit twee onderdelen: het doden...

3.3.9 – Berouw hebben is hetzelfde als opnieuw geboren worden

Beide dingen overkomen ons als we deel krijgen aan Christus. Want als we werkelijk delen in zijn dood, wordt onze oude mens door zijn...

3.3.10 – Wie opnieuw geboren is, zondigt nog steeds

Als ze opnieuw geboren worden, worden Gods kinderen dus niet zo van de slavernij van de zonde bevrijd dat ze die vrijheid al volledig...

3.3.11 – De zonde regeert niet meer, maar is er nog wel

Er wordt gezegd dat God de kerk reinigt van alle zonde. Deze genade van de verlossing belooft Hij door de doop en voert Hij...

3.3.12 – Onze natuurlijke begeerten zijn bedorven

Misschien vindt iemand het absurd dat ik zo in het algemeen alle begeerten lijk te veroordelen die de mens van nature kunnen treffen. Ze...

3.3.13 – Augustinus’ opvattingen over de zondigheid van de gelovigen

Ik zal nog enkele andere uitspraken citeren waaruit nog beter blijkt hoe Augustinus erover dacht. In boek 2 van Tegen Julianus1 zegt hij: ‘De wet...

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.