2.8 – De Tien Geboden

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. Een verbeterde versie van deze vertaling is verkrijgbaar in druk en als e-book. Het zal nog even duren voor alle laatste correcties ook op de website doorgevoerd zijn.

Gerrit Veldman

2.8.1 – De Tien Geboden en het kennen van God en onszelf

Ik denk dat het niet verkeerd is om nu eerst een korte uitleg te geven van de Tien Geboden van de wet. Want ik...

2.8.2 – De Tien Geboden moeten ons leren wat we God schuldig zijn

Nu kunnen we gemakkelijk begrijpen wat we uit de wet moeten leren: God is onze schepper en als schepper heeft Hij bij ons ook...

2.8.3 – De Tien Geboden moeten ons leren dat we de schuld niet kunnen voldoen

Als het onderwijs van de wet ons zover gebracht heeft, moeten we vervolgens door dat onderwijs in onszelf afdalen en ten slotte twee conclusies...

2.8.4 – Beloften en dreigementen

De Heer is echter niet tevreden met eerbied voor zijn rechtvaardigheid. Hij wil ons hart vullen met liefde voor Hem en bovendien met haat...

2.8.5 – We mogen geen geboden aan de wet toevoegen

Verder maakt de Heer de norm die Hij gaat geven voor volmaakte rechtvaardigheid in alle opzichten afhankelijk van zijn wil. Dat maakt duidelijk dat...

2.8.6 – Het gaat in de Tien Geboden niet om de buitenkant maar om het innerlijk

Maar wanneer ik straks de wet van de Heer heb uitgelegd, zal wat ik eerder besproken heb over de functies van de wet, nog...

2.8.7 – Ook volgens Christus ging het in de Tien Geboden om het hart

Als ik zeg dat dit de betekenis van de wet is, dan geef ik daarmee geen nieuwe uitleg van mijzelf. Ik volg dan Christus,...

2.8.8 – De Tien Geboden zeggen meer dan de letterlijke tekst

In de tweede plaats moeten we opmerken dat de geboden steeds een ruimere betekenis hebben dan wat de letterlijke tekst zegt. Maar dat betekent...

2.8.9 – Elk verbod impliceert een gebod en andersom

Ik heb dit nu nog niet erg duidelijk aangestipt, maar als ik de geboden ga uitleggen, zal het in de praktijk vanzelf helemaal duidelijk...

2.8.10 – Elk verbod noemt de zwaarste overtreding

Maar waarom heeft God als het ware door halve geboden, door alleen een deel te noemen van het geheel, eerder gezinspeeld op wat Hij...

2.8.11 – De twee tafels van de Tien Geboden

In de derde plaats moeten we nadenken over de vraag waarom Gods wet in twee tafels verdeeld is. Deze verdeling wordt niet voor niets...

2.8.12 – De indeling in tien geboden

Maar ook al kan de hele wet in twee kernpunten worden samengevat, toch heeft onze God alles uitgebreider en duidelijker willen beschrijven. Want Hij...

2.8.13 – De inleiding op de Tien Geboden

Ik ben Jehova, jouw God, die jou uit Egypte, uit het slavenhuis heb weggeleid. Je mag voor mijn ogen geen andere goden hebben. Of je...

2.8.14 – God en zijn volk

Eerst laat God dus zien dat Hij degene is die het recht heeft om te gebieden en die je verplicht bent te gehoorzamen. Maar...

2.8.15 – De bevrijding uit de slavernij

Vervolgens herinnert God zijn volk eraan wat Hij voor hen gedaan heeft. Ondankbaarheid is een afschuwelijke misdaad, zelfs tussen mensen. Daarom moet God zijn...

2.8.16 – Het eerste gebod

Nadat God het gezag van zijn wet gefundeerd en bevestigd heeft, geeft Hij het eerste gebod: we mogen voor zijn ogen geen andere goden...

2.8.17 – Het tweede gebod

Je mag geen beeld en geen enkele afbeelding maken van iets boven in de hemel of van iets beneden op de aarde of van...

2.8.18 – De waarschuwing bij het tweede gebod

De sanctie die eraan toegevoegd wordt, moet ruim voldoende zijn om onze laksheid te verdrijven. God dreigt: Exodus 20:5-6 Ik, Jehova, jouw God, ben een...

2.8.19 – Het probleem van de kinderen en de zonden van hun vader

Nu moeten we nog kijken wat God bedoelt als Hij dreigt dat Hij de zonden van de vaders zal verhalen op de kinderen, tot...

2.8.20 – Kinderen worden altijd gestraft om hun eigen zonden

Laten we eerst eens bekijken of zo’n straf niet te rijmen valt met Gods rechtvaardigheid. Heel de menselijke natuur verdient het om veroordeeld te...

2.8.21 – Het is geen vaste regel dat kinderen gezegend of gestraft worden

Aan de andere kant belooft God dat zijn barmhartigheid duizend generaties duurt. Ook die belofte komt vaak in de Schrift voor. Jeremia 32:18 Ook...

2.8.22 – Het derde gebod

Je mag de naam van Jehova, jouw God, niet misbruiken. De bedoeling van dit gebod is dat God wil dat de majesteit van zijn naam...

2.8.23 – Een eed is het aanroepen van God als getuige

Om te beginnen moeten we weten wat een eed is. Een eed is het aanroepen van God als getuige om te bevestigen dat we...

2.8.24 – Vals zweren mag niet

We zien dus dat de Heer wil dat we zijn naam dienen als we een eed afleggen. Daarom moeten we extra ons best doen...

2.8.25 – Onnodig zweren mag niet

Je kleineert en minacht Gods naam ook als je die gebruikt voor eden die wel waar zijn, maar onnodig. Want ook dan misbruik je...

2.8.26 – Christus verbiedt het zweren niet in alle gevallen

De wederdopers zijn er niet tevreden mee om het zweren zo te beperken. Zij doen elke eed zonder uitzondering in de ban, omdat het...

2.8.27 – Ook privé-personen mogen God aanroepen als rechter en als getuige

Voor wie een gezond oordeel heeft, is er dus geen twijfel mogelijk: de Heer keurt hier alleen de eden af die door de wet...

2.8.28 – Het vierde gebod

Denk eraan dat je de sabbat heiligt. Zes dagen mag je werken en al je arbeid verrichten. Maar de zevende dag is de sabbat...

2.8.29 – Sabbatsrust en geestelijke rust

Maar veel bewijzen uit de Schrift leren ons dat de sabbat als schaduw van de geestelijke rust het belangrijkst geweest is. Er is immers...

2.8.30 – De zevende dag

Voor de Joden maakt het in ere houden van een van de zeven dagen deze eeuwige pauze zichtbaar. En om ervoor te zorgen dat...

2.8.31 – De sabbat als schaduw is in Christus vervuld

Misschien vindt iemand het te ver gaan om zo naar het getal zeven te kijken. Dan heb ik er geen bezwaar tegen om het...

2.8.32 – De sabbat als rustdag en dag van samenkomst geldt voor altijd

De andere twee redenen voor de sabbat moeten we echter niet rekenen tot de oude schaduwen. Die zijn voor alle tijden even geldig. De...

2.8.33 – De zondag in plaats van de sabbat

Ik ben gedwongen hier nog iets langer bij stil te staan, omdat tegenwoordig sommige rusteloze geesten onrust stoken over de dag van de Heer....

2.8.34 – Zondagsheiliging is bijgeloof

De oude kerkvaders hebben de dag van de Heer – zoals we die noemen – niet zomaar uitgekozen in plaats van de sabbat. Het...

2.8.35 – Het vijfde gebod

Eer je vader en je moeder. Dan zul je lang leven op het land dat Jehova, je God, je zal geven. De bedoeling van dit...

2.8.36 – Eerbied, gehoorzaamheid en dankbaarheid

Daarom mogen we er niet aan twijfelen dat God hier een algemene regel stelt: iedereen van wie we weten dat hij boven ons staat...

2.8.37 – De belofte van een lang leven is een teken van Gods genade

Als aanbeveling wordt er een belofte bijgevoegd. Die moet ons extra duidelijk maken hoe blij God is als je onderdanig bent zoals Hij hier...

2.8.38 – We hoeven niet te gehoorzamen als dat tegen Gods wet in gaat

Aan kinderen die hun ouders eren met gepaste gehoorzaamheid, belooft de Heer dus de zegen van dit leven. Daarmee maakt Hij tegelijk ook duidelijk...

2.8.39 – Het zesde gebod

Je mag niet doden. De bedoeling van dit gebod is dat de Heer het menselijk geslacht door een bepaalde eenheid met elkaar verbonden heeft. Exodus...

2.8.40 – De mens is beeld van God en ons eigen vlees

De Schrift geeft twee redenen waarom dit gebod eerlijk is. De mens is het beeld van God en hij is ons eigen vlees. Als...

2.8.41 – Het zevende gebod

Je mag geen overspel plegen. De bedoeling van dit gebod is dat God van kuisheid en reinheid houdt. Exodus 20:14 Daarom moeten wij ons ver...

2.8.42 – Slechts een enkeling heeft de gave van onthouding gekregen

Door de toestand van onze natuur en door de wellust die na de val ontbrand is, hebben we seksuele gemeenschap met een vrouw dubbel...

2.8.43 – Wie de gave van onthouding niet heeft, moet trouwen

Door een openlijke afkondiging worden we dus gewaarschuwd dat niet iedereen in staat is om kuis te blijven in het celibaat. Zelfs al doe...

2.8.44 – Zelfbeheersing en fatsoen

Verder mogen echtgenoten weten dat de Heer hun seksuele gemeenschap gezegend heeft. Maar dat moet voor hen een waarschuwing zijn dat die gemeenschap niet...

2.8.45 – Het achtste gebod

Je mag niet stelen. De bedoeling van dit gebod is dat we ieder moeten geven wat hem toekomt. Exodus 20:15; Romeinen 13:7 Want God vindt...

2.8.46 – Hebzucht, vrijgevigheid en het doen van je plicht

We gehoorzamen dus aan dit gebod zoals het hoort als we tevreden zijn met ons lot en niet meer winst proberen te halen dan...

2.8.47 – Het negende gebod

Je mag niet vals getuigen, tegen je naaste. De bedoeling van dit gebod is dat God liegen heel erg vindt. Exodus 20:16 Hij is de...

2.8.48 – De reputatie van onze naaste

En toch verbaas je je erover hoe zorgeloos en luchthartig we hierin steeds weer zondigen! Je vindt maar zelden iemand die niet merkbaar aan...

2.8.49 – Het tiende gebod

Je mag niet begeren het huis van je naaste … De bedoeling van dit gebod is dat God wil dat onze ziel volledig beheerst wordt...

2.8.50 – Niets mag onze liefde in de weg zitten

Een dergelijke oprechtheid eist God niet voor niets. Want wie kan ontkennen dat alle vermogens van de ziel door liefde beheerst horen te worden?...

2.8.51 – Het doel van de wet als geheel is liefde voor God en de naaste

Nu is het niet moeilijk meer om in te zien wat het doel is van de wet als geheel: het vervullen van rechtvaardigheid om...

2.8.52 – Liefde voor God en de naaste blijkt het duidelijkst uit de tweede tafel

Als Christus en de apostelen vertellen wat de kern is van de wet, noemen ze soms de eerste tafel van de wet niet. Sommigen...

2.8.53 – Je naaste liefhebben kun je alleen als je God vreest

Nu zul je zeggen: ligt de kern van rechtvaardigheid dan vooral in een onberispelijke omgang met mensen en niet in het vroom eren van...

2.8.54 – Liefde voor jezelf en liefde voor je naaste

Laten we het dus hierop houden: ons leven is het best volgens Gods wil en de voorschriften van de wet ingericht als ons leven...

2.8.55 – Alle mensen zijn onze naasten

Verder heeft Christus in de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan duidelijk gemaakt dat het woord ‘naaste’ iedereen omvat, ook mensen die we helemaal niet...

2.8.56 – Dat je je vijand moet liefhebben, is niet alleen maar een advies

Wat een levensgevaarlijke onwetendheid of boosaardigheid dus dat de scholastici van de geboden dat je jezelf niet moet wreken, maar dat je je vijanden...

2.8.57 – Als je je naaste moet liefhebben, gaat het juist ook over je vijanden

En dan deze woorden: ‘Heb je vijanden lief. Behandel degenen die jullie haten goed. Bidt voor degenen die jullie vervolgen. Zegen degenen die jullie...

2.8.58 – Er bestaat geen onderscheid tussen vergeeflijke en dodelijke zonden

En dit is net zoiets: de scholastici noemen een verborgen goddeloosheid die in strijd is met de eerste tafel of een regelrechte overtreding van...

2.8.59 – Alle zonden zijn dodelijk, maar kunnen toch vergeven worden

Ach, dachten de scholastici er maar eens over na wat deze uitspraak van Christus betekent: ‘Wie dan een van deze kleinste geboden overtreedt en...

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.