Institutie Institutie Boek 2 – God als verlosser in Christus

Boek 2 – God als verlosser in Christus

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

2.1.1 – Zelfkennis moet ons nederig maken

Niet voor niets was er vroeger altijd een spreekwoord dat de mens sterk aanraadde om zichzelf te kennen. Want als het als een schande...

2.1.2 – Nederige zelfkennis is niet aantrekkelijk voor mensen

Als we onszelf onderzoeken, moeten we inderdaad hiernaar zoeken. Gods waarheid schrijft dat voor. Die waarheid eist immers dat we onszelf kennen op een...

2.1.3 – Zelfkennis moet ons leren wat onze plicht is en of we die plicht kunnen volbrengen

Gods waarheid stemt dus overeen met de publieke opinie van alle stervelingen: het tweede deel van wijsheid ligt in het kennen van onszelf. Toch...

2.1.4 – Ongeloof en ongehoorzaamheid waren de oorzaak van de zondeval

De val van Adam kan geen lichte overtreding geweest zijn. Omdat God die zo streng bestraft heeft, moet het een afschuwelijke misdaad zijn geweest....

2.1.5 – De erfzonde

Adam leefde geestelijk omdat hij verbonden bleef aan zijn schepper. Hij was aan Hem verknocht. Daarom betekende het de ondergang van zijn ziel toen...

2.1.6 – Door de zonde van Adam zijn alle mensen besmet geraakt

We horen dat de onreinheid van ouders zo op hun kinderen overgedragen wordt en dat ze allemaal zonder uitzondering door hun afkomst besmet zijn....

2.1.7 – De zonde is erfelijk omdat God dat zo bepaald heeft

En om deze kwestie goed te kunnen begrijpen is het niet nodig om angstvallig te discussiëren over de vraag of de ziel van een...

2.1.8 – Een definitie van de erfzonde

Laat ik nu een definitie geven van de erfzonde. Dan weten we tenminste precies waar we het over hebben. Maar ik ben niet van...

2.1.9 – De mens is door de zonde volledig bedorven

Daarom heb ik gezegd dat de zonde alle delen van de ziel in bezit genomen heeft sinds Adam zich losmaakte van de bron van...

2.1.10 – Dat de mens van nature zondig is, betekent niet dat de mens zo gemaakt is

De mensen die hun zonden aan God durven toeschrijven, omdat we zeggen dat de mensen van nature bedorven zijn, moeten we nu maar laten...

2.1.11 – Dat de mens van nature zondig is, wil zeggen dat de zonde onontkoombaar is

Ik zeg dus dat de mens bedorven is doordat hij van nature zondig is. Maar die zondigheid is niet uit zijn natuurlijke aanleg voortgekomen....

2.2.1 – Twee klippen die omzeild moeten worden

We hebben nu gezien dat de zonde de eerste mens tot haar slaaf gemaakt heeft en sindsdien niet alleen het menselijk geslacht als geheel...

2.2.2 – Volgens de filosofen volgt de wil het verstand of de zinnen

Ik heb kort hiervóór gezegd dat de vermogens van de ziel in het verstand en in het hart liggen. Daarom moeten we nu nagaan...

2.2.3 – Volgens de filosofen is de wil vrij om te kiezen

Weliswaar ontkennen de filosofen soms niet dat het voor de mens heel moeilijk is het verstand in zich te laten regeren. Ongetwijfeld heeft hun...

2.2.4 – De vrije wil volgens de kerkvaders

Onder de kerkelijke schrijvers was er niemand die niet erkende dat als het gevolg van de zonde het verstand in de mens zwaar gewond...

2.2.5 – Drie soorten wil en drie soorten vrijheid

Over het algemeen is het de gewoonte van de kerkvaders om onder het vrije plannen maken van de mens de dingen te plaatsen die...

2.2.6 – Werkende en meewerkende genade

Als we dit accepteren, staat het buiten kijf dat de vrije wil van de mens niet in staat is om goede daden te verrichten...

2.2.7 – De term ‘vrije wil’ leidt tot misverstanden en dwalingen

Op die manier zeg je dus niet dat de mens een vrije wil heeft omdat hij even vrij kan kiezen voor het goede als...

2.2.8 – Volgens Augustinus is onze wil niet vrij

Als we waarde hechten aan het gezag van de kerkvaders – zij nemen de term ‘vrije wil’ voortdurend in de mond. Maar tegelijk maken...

2.2.9 – Volgens de kerkvaders moeten we niet op onszelf vertrouwen

Het lijkt misschien dat ik een vooroordeel tegen mezelf opgeroepen heb doordat ik heb toegegeven dat alle kerkelijke schrijvers, op Augustinus na, zo dubbelzinnig...

2.2.10 – We moeten niet op onszelf vertrouwen, maar alleen op God

Ik ben echter gedwongen om hier eerst te herhalen wat ik aan het begin van dit hoofdstuk heb gezegd: hoe neerslachtiger en verslagener we...

2.2.11 – We moeten onze onmacht kennen om echt nederig te kunnen zijn

Een uitspraak van Chrysostomos is mij altijd enorm bevallen: de basis voor onze wijsheid is nederigheid.1 En dat geldt nog meer voor deze uitspraak...

2.2.12 – De natuurlijke gaven van de mens zijn bedorven, maar niet verdwenen

Er is nog een bekende uitspraak die is overgenomen van Augustinus die mij wel bevalt: door de zonde zijn de natuurlijke gaven in de...

2.2.13 – Het menselijk verstand biedt nog steeds inzicht in aardse dingen

Toch is niet alles wat het verstand probeert altijd alleen maar tevergeefs. Het verstand bereikt toch wel iets, vooral als het zich richt op...

2.2.14 – Het is een natuurlijke gave als je goed bent in een bepaald vak

Dan nu de kunsten, wetenschappen en ambachten. We zijn allemaal op een bepaalde manier in staat om die te leren. Daaruit blijkt hoe sterk...

2.2.15 – We moeten God dankbaar zijn voor de goede gaven die de mensen nog hebben

Telkens als we ons verdiepen in het werk van heidense schrijvers, zien we daarin het licht van de waarheid op een bewonderenswaardige manier schitteren....

2.2.16 – De natuurlijke gaven zijn op zichzelf vluchtig en vergankelijk

Maar we moeten ondertussen niet vergeten dat deze dingen geweldig goede gaven zijn van Gods Geest. Hij deelt die uit aan wie Hij wil,...

2.2.17 – Verschil in verstand laat Gods genade zien

Het komt er dus op neer dat we in heel het menselijk geslacht zien dat het verstand bij onze natuur hoort. Dat onderscheidt ons...

2.2.18 – De mens is er blind voor wie God is

Nu moet ik bespreken wat het menselijk verstand kan onderscheiden als het aankomt op Gods koninkrijk en op geestelijk inzicht. Dat geestelijk inzicht bestaat...

2.2.19 – Bewijs uit de Schrift dat de mens blind is voor wie God is

Maar wij zijn bedwelmd door een vals idee over ons inzicht. Dus laten we ons er maar heel moeilijk van overtuigen dat dat inzicht...

2.2.20 – Geestelijke dingen kunnen alleen begrepen worden dankzij de Geest

Er mag geen verschil van mening over bestaan dat aan onze natuur alles ontbreekt wat de hemelse Vader aan zijn uitverkorenen geeft door de...

2.2.21 – Je hebt niets aan Gods Woord zonder de Geest

Paulus pakt hier de mens dus zijn wijsheid af. En ergens anders kent hij die wijsheid toe aan God alleen. Hij zegt: ‘Laat de...

2.2.22 – De mens kent van nature het verschil tussen goed en kwaad

Nu resteert nog het derde onderdeel van het geestelijk inzicht: dat we de norm kennen waar we ons aan moeten houden als we ons...

2.2.23 – De mens is niet altijd blind voor zijn eigen zonden

Themistius1 heeft meer gelijk. Hij leert dat het verstand zich maar heel zelden vergist als het iets in het algemeen of objectief beschrijft. Maar...

2.2.24 – Het algemene besef van goed en kwaad is verre van perfect

Bovendien, als je hoort over een algemeen oordeel waarmee je onderscheid kunt maken tussen goed en kwaad, dan moet je niet denken dat dat...

2.2.25 – We moeten voortdurend geleid worden door de Heilige Geest

Zoals ik hierboven Plato bekritiseerd heb omdat hij alle zonden aan onwetendheid toeschreef, zo moet ik dus ook de mening afwijzen van hen die...

2.2.26 – De mens wil van nature graag dat het goed met hem gaat

Nu moeten we de wil onderzoeken. De vrijheid om beslissingen te nemen zit namelijk vooral in de wil. Want we hebben hiervóór gezien dat...

2.2.27 – De mens kan niet van nature het goede willen

Er zijn ook mensen die erkennen dat wij effectief kunnen willen omdat Gods genade eraan voorafgaat. Maar aan de andere kant lijken ze te...

2.3.1 – De mens is met lichaam en ziel van nature slecht

We kunnen de mens in beide delen van zijn ziel – het verstand en de wil – het beste leren kennen in de benamingen...

2.3.2 – De argumentatie van Paulus

Niet minder hard wordt het hart veroordeeld als ervan gezegd wordt dat er niets zo onbetrouwbaar is en dat het door en door slecht...

2.3.3 – Gods genade houdt de slechtheid van de mensen in toom

Nu stuiten we weer op vrijwel dezelfde kwestie die ik hiervóór al heb opgelost. Want alle eeuwen door zijn er mensen geweest die met...

2.3.4 – Als een mens van nature beter lijkt dan een ander, is dat slechts schijn

Het probleem is echter nog niet opgelost. Want óf we moeten Camillus1 gelijkstellen aan Catilina,2 óf Camillus is er een voorbeeld van dat onze...

2.3.5 – Het onderscheid tussen onvermijdelijkheid en dwang

De wil wordt dus gevangen gehouden als slaaf van de zonde. Daarom kan de wil zich niet richten op het goede, laat staan dat...

2.3.6 – Onze vernieuwing is van begin tot eind Gods werk

Aan de andere kant is het de moeite waard om na te gaan met welk geneesmiddel Gods genade het bederf van onze natuur corrigeert...

2.3.7 – Elke goede daad van een bekeerde wil is Gods werk

Nu zullen er misschien mensen zijn die toegeven dat de wil uit zichzelf een hekel heeft aan het goede. En dat de wil alleen...

2.3.8 – Volgens de Schrift is God de bron van al het goede in ons

We zijn nu gekomen op het punt waar alles om draait. Laat ik met enkele heel duidelijke passages uit de Schrift voor de lezers...

2.3.9 – We kunnen niets goeds doen, behalve uit genade

Hetzelfde lezen we in de gebeden die door heiligen zijn opgesteld. ‘Moge de HEER ervoor zorgen dat ons hart Hem genegen is,’ zei Salomo,...

2.3.10 – Ook het volhouden is een genadegave van God

Vele eeuwen lang hebben mensen geleerd en geloofd dat God de wil aanraakt en dat daarna aan ons de keus is of we aan...

2.3.11 – Latere genadegaven verdienen we niet met onze reactie op eerdere genadegaven

Er zou geen twijfel over bestaan dat we volharding moeten beschouwen als een genadegave van God, als niet deze verderfelijke dwaling de overhand had...

2.3.12 – Al het goede dat Paulus doet, doet de genade in hem

Hiervoor verdraaien ze onterecht uit onwetendheid een uitspraak van de apostel Paulus: ‘Ik heb harder gezwoegd dan zij allemaal. Echter, niet ik, maar Gods...

2.3.13 – Volgens Augustinus is het willen een genadegave van God

Laten we nu luisteren naar wat Augustinus zegt in zijn eigen woorden. De pelagianen van onze tijd – de sofisten van de Sorbonne-universiteit in...

2.3.14 – Volgens Augustinus is ook het volhouden een genadegave van God

Maar ergens anders zegt Augustinus dat genade de wil niet wegneemt. De wil wordt van een slechte wil veranderd in een goede wil. En...

2.4.1 – Mensen geven zich vrijwillig over aan Satan

Als ik me niet vergis, heb ik nu wel duidelijk genoeg bewezen dat de mens zo gevangen zit onder het juk van de zonde...

2.4.2 – In elke slechte daad zijn God, Satan en de mens alle drie aan het werk

Maar met Gods werk in zulke mensen zit het heel anders. Om dat extra duidelijk te maken, kunnen we als voorbeeld het onheil nemen...

2.4.3 – God verblindt en verhardt de goddelozen

De kerkvaders deinzen er soms voor terug om op dit punt simpelweg te belijden wat de waarheid is. Want ze zijn bang dat ze...

2.4.4 – Voorbeelden uit de Schrift dat God mensen verblindt en verhardt

De volgende uitspraken lijken te stroken met de eerste manier: ‘Trouwe mannen snoert Hij de mond en oude mannen ontneemt Hij hun verstand.’ Job...

2.4.5 – Bewijs uit de Schrift dat God Satan gebruikt voor zijn doel

Verder zal uit één Schriftpassage duidelijk genoeg blijken dat de bediening van Satan eraan te pas komt om verworpenen ergens toe aan te zetten,...

2.4.6 – Ook in de ondergeschikte dingen werkt God in de mens

Hierboven heb ik aangestipt hoe vrij de mens is in het doen en laten van dingen die op zichzelf niet rechtvaardig of verkeerd zijn....

2.4.7 – De wil van de mens is niet alleen in bijzondere gevallen aan God onderworpen

Misschien is er iemand die zegt dat dit bijzondere gevallen zijn en dat je hier geen algemene regel uit kunt afleiden om alle andere...

2.4.8 – De onvrijheid van de wil zegt alleen iets over de mogelijkheid om vrij te kiezen

De lezers moeten hier wel bedenken dat je waar de wil van de mens toe in staat is niet kunt beoordelen door te kijken...

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.