Institutie Institutie

Institutie

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. Een verbeterde versie van deze vertaling is verkrijgbaar in druk en als e-book. Het zal nog even duren voor alle laatste correcties ook op de website doorgevoerd zijn.

Gerrit Veldman

Verantwoording

Met enige schroom presenteer ik hiermee mijn eigen vertaling in het Nederlands van de Institutie van Calvijn. Ik wil niet beweren dat ik met...

Aan de lezer

Toen ik dit boek voor het eerst uitgaf, had ik me er eigenlijk maar een beetje vanaf gemaakt. Dat is immers normaal bij onbelangrijk...

Het onderwerp van dit boek

Om ervoor te zorgen dat mijn lezers nog meer aan dit boek hebben, wil ik graag aangeven wat ze er uit kunnen leren. Ik...

1 – De ware leer wordt in Frankrijk onterecht bestreden

Johannes Calvijn wenst zijn vorst, de zeer machtige en zeer luisterrijke monarch, Frans,1 de zeer christelijke koning van de Fransen, vrede en heil in...

2 – De koning moet de ware leer onderzoeken

Daarom, onoverwinnelijke koning, is het niet onbillijk als ik u verzoek om deze zaak grondig te onderzoeken. Tot nog toe is zij wanordelijk behandeld....

3 – De ware leer is niet nieuw, niet onzeker en heeft geen wonderen nodig

Toch houden onze tegenstanders niet op om onze leer aan te vallen en op alle mogelijke manieren te beschuldigen en te belasteren. Ze willen...

4 – De ware leer gaat niet in tegen de kerkvaders

Verder durven onze tegenstanders beweren dat wij ingaan tegen de kerkvaders. Ik bedoel dan de oude schrijvers uit een tijd dat alles nog beter...

5 – De ware leer heeft niets te vrezen van de traditie

Ook met hun beroep tegenover ons op de traditie bereiken onze tegenstanders niets. Het zou voor ons heel oneerlijk zijn als we moesten buigen...

6 – De ware leer strijdt niet tegen de kerk

Het lukt onze tegenstanders ook niet om ons in het nauw te brengen met het volgende dilemma: dat we zouden moeten erkennen óf dat...

7 – De ware leer leidt niet tot oproer

Ten slotte, onze tegenstanders handelen onzuiver als ze ons in een kwaad daglicht proberen te stellen door te vertellen hoeveel oproer, onrust en twist...

8 – De aanhangers van de ware leer zijn voorbeeldige burgers

Maar ik richt me weer tot u, sire. Laat u zich niet overhalen door die loze aanklachten, waarmee onze tegenstanders u schrik proberen aan te...

1.1.1 – Kennis van onszelf leidt tot kennis van God

Vrijwel al onze wijsheid bestaat maar uit twee delen. Tenminste, voor zover het echte en betrouwbare wijsheid is. Deze delen zijn: kennis van God...

1.1.2 – Kennis van onszelf kan niet zonder kennis van God

Aan de andere kant is het duidelijk dat de mens zichzelf nooit echt leert kennen als hij niet eerst het gelaat van God gezien...

1.1.3 – Voorbeelden van de nietigheid van de mens tegenover Gods majesteit

Vandaar dat de Schrift ons steeds vertelt over de huivering en ontzetting die heiligen beving als ze merkten dat God bij hen was. Eerst...

1.2.1 – God toont zich eerst als schepper

Onder de kennis van God versta ik niet alleen de kennis waardoor wij begrijpen dat er een God is. Ik versta er ook de...

1.2.2 – Kennen moet leiden tot vertrouwen en vrezen

Daarom is het slechts zinloos vermaak om je de vraag te stellen wat de definitie van God is. Het is voor ons veel belangrijker...

1.3.1 – Alle mensen weten dat God bestaat

Van nature heeft de mens instinctief een bepaald besef van God. Daarover is geen verschil van mening mogelijk. Niemand kan zijn toevlucht nemen tot...

1.3.2 – God is geen verzinsel

Daarom is het grote onzin dat godsdienst bedacht zou zijn door enkele sluwe en listige mensen, als middel om het eenvoudige volk te onderwerpen....

1.3.3 – De kennis van God kan niet uitgewist worden

Voor iemand met gezond verstand zal daarom altijd vaststaan dat het godsbesef in de mens gegrift staat en dat het nooit vernietigd kan worden....

1.4.1 – Bijgeloof komt voort uit hoogmoed

We weten dus uit ervaring dat God in ons allemaal een zaad van godsdienst gezaaid heeft. Toch kunnen we op honderd mensen er nauwelijks...

1.4.2 – Goddelozen leven alsof God niet bestaat

David zegt dat goddeloze en dwaze mensen in hun hart zeggen dat er geen God is. Psalm 14:1; 53:1 Dat slaat vooral op hen...

1.4.3 – Bijgeloof is afgoderij

Zo wordt het verweer dat velen steeds aanvoeren om hun bijgeloof te verdedigen, omvergeworpen. Want ze denken dat het genoeg is dat ze aan...

1.4.4 – Bijgeloof kan God niet tevreden stellen

Dan is er nog een tweede zonde. Als bijgelovige mensen met God rekening houden, dan is het altijd tegen hun wil. Ze wenden zich...

1.5.1 – God is zichtbaar in zijn scheppingswerk

Het hoogste geluk dat we in het leven kunnen bereiken ligt in het kennen van God. Johannes 17:3 Om voor niemand de toegang tot...

1.5.2 – God is zichtbaar in de orde van de schepping

Zowel in de hemel als op de aarde zijn er ontelbaar veel bewijzen van Gods wonderbare wijsheid. Sommige van die bewijzen zijn meer verborgen....

1.5.3 – God is zichtbaar in de mens

En daarom hebben sommige filosofen in het verleden de mens niet ten onrechte een microkosmos – ‘een wereld in het klein’ – genoemd. Want...

1.5.4 – De ondankbaarheid van de mens

Maar hier wordt zichtbaar hoe vreselijk ondankbaar mensen zijn. Ze hebben een werkplaats in zich waar God ontzaglijk veel werk kan verrichten. En ook...

1.5.5 – De ziel van de mens is onsterfelijk

Maar ik ben nu niet geïnteresseerd in die zwijnenstal. Ik richt me meer op hen die veel te veel willen ophangen aan een onbeduidende...

1.5.6 – Gods kracht is zichtbaar in de natuur

Dus als we ieder onze eigen aard overdenken, laten we ons dan telkens weer herinneren dat er één God is. Hij bestuurt ons allemaal...

1.5.7 – God is zichtbaar in hoe Hij omgaat met vromen en goddelozen

Er is nog een andere soort van Gods werken. Hij werkt namelijk ook buiten de natuur om. En daarin zien we de bewijzen van...

1.5.8 – Gods voorzienigheid, macht en wijsheid

Met dit doel vermeldt de profeet dat God ellendige en haast verloren mensen in hopeloze omstandigheden plotseling wonderbaarlijk te hulp komt. Als ze verdwaald...

1.5.9 – Het zien van God moet ons tot verwondering brengen

We zien dat we niet zoveel moeite hoeven doen om de bewijzen te vinden die Gods majesteit zichtbaar maken en bevestigen. Ik heb nu...

1.5.10 – Het zien van God moet ons hoop geven

Maar zo’n kennis van God moet ons er niet alleen toe aanzetten dat we God gaan dienen. Deze kennis moet ons vervolgens ook opwekken...

1.5.11 – Het is dwaas om te geloven in toeval

De Heer laat ons zichzelf en zijn onvergankelijke rijk dus in de spiegel van zijn daden duidelijk zien. Maar toch zijn wij daar steeds...

1.5.12 – Mensen worden het niet eens over God

Vandaar die enorme mengelmoes van dwalingen. Heel de wereld is er steeds vol van geweest. Want voor iedereen is het eigen verstand net een...

1.5.13 – De godsdienst kan niet gebaseerd worden op de mening van mensen

Verder moeten we begrijpen dat ieder die de zuivere godsdienst vervalst, zich afscheidt van de enige God. En dat geldt onontkoombaar voor ieder die...

1.5.14 – De schepping is onvoldoende om God te leren kennen

Tevergeefs branden er dus in het bouwwerk van de wereld zoveel lampen om ons de glorie van de maker te laten zien. Ze beschijnen...

1.5.15 – We hebben geen excuus om God niet te kennen

Onze natuurlijke vermogens schieten dus heel erg tekort om een zuivere en heldere kennis van God te kunnen bereiken. Maar omdat onze ongevoeligheid onze...

1.6.1 – De Schrift is een speciaal geschenk

Voor de ondankbaarheid van de mensen bestaat dus geen enkel excuus. Ieder kan met eigen ogen zien hoe schitterend de hemel en de aarde...

1.6.2 – God heeft zijn Woord gegeven

De ene keer leerden de aartsvaders God kennen doordat Hij zelf met hen sprak of door een visioen. Dan kregen ze dus een boodschap...

1.6.3 – Het Woord is een onmisbare routebeschrijving

Want de menselijke geest glijdt gemakkelijk uit en vergeet God. Mensen zijn sterk geneigd tot allerlei vormen van dwaling en willen telkens heel graag...

1.6.4 – Gods wet bezongen in de Psalmen

Daarom vermeldt dezelfde profeet eerst dat de hemel vertelt van Gods eer, dat het uitspansel verkondigt wat God met zijn handen gemaakt heeft en...

1.7.1 – Het gezag van de Schrift berust niet op het oordeel van mensen

Maar voordat ik verder ga, is het de moeite waard om eerst iets zeggen over het gezag van de Schrift. Want we moeten bereid...

1.7.2 – De kerk is gefundeerd op de Schrift, niet andersom

Maar zulk gekibbel wordt door een woord van de apostel Paulus al uitstekend weerlegd. Hij verklaart dat de kerk gebouwd wordt op het fundament...

1.7.3 – Augustinus’ opvattingen over het gezag van de Schrift

Ik weet wel dat er vaak een uitspraak wordt aangehaald van Augustinus, waarin hij zegt dat hij het evangelie niet zou geloven als het...

1.7.4 – De Heilige Geest getuigt in het hart dat de Schrift betrouwbaar is

We moeten begrijpen dat – zoals ik zo-even zei – de leer pas betrouwbaar is, als we er zeker van kunnen zijn dat God...

1.7.5 – Het getuigenis van de Heilige Geest biedt meer zekerheid dan welk argument ook

Dit moet dus voor altijd vaststaan: wie in zijn hart door de Heilige Geest onderwezen is, vindt volledig rust in de Schrift. De betrouwbaarheid...

1.8.1 – Dat de Schrift van God komt, blijkt uit de Schrift zelf

Deze zekerheid is dus sterker dan elk menselijk oordeel. Als deze zekerheid ontbreekt, is het vergeefse moeite om het gezag van de Schrift met...

1.8.2 – Soms gebruikt de Schrift een mooie stijl en soms juist niet

Ik geef toe dat sommige profeten een mooie en elegante, ja zelfs een schitterende manier van spreken hebben. Hun welsprekendheid doet niet onder voor...

1.8.3 – De Schrift is ouder dan elk ander religieus geschrift

Anderen hebben dit onderwerp al uitvoerig behandeld. Daarom hoef ik nu alleen maar kort enkele punten aan te stippen die van belang zijn voor...

1.8.4 – Mozes zegt niet wat hem zelf goed uitkomt, maar wat de Geest hem opdraagt

Of je moet de Egyptenaren willen geloven, die het begin van hun beschaving nog zesduizend jaar voor de schepping van de wereld dateren. Maar...

1.8.5 – Het gezag van Mozes werd bevestigd door wonderen

Mozes vertelt ook veel bijzondere wonderen. Dat zijn allemaal bevestigingen van de wet die hij gegeven heeft en van de leer die hij heeft...

1.8.6 – De wonderen van Mozes waren echt

Het is namelijk opmerkelijk dat de wonderen waar Mozes over vertelt telkens gepaard gaan met onaangename gebeurtenissen. Heel het volk zou daardoor tot tegenspraak...

1.8.7 – Mozes’ voorzeggingen zijn uitgekomen

Trouwens, wie kan ontkennen dat het een profetische inspiratie was, waardoor Mozes de aartsvader Jacob aan de stam Juda het gezag laat toewijzen? Genesis...

1.8.8 – De voorzeggingen van andere profeten zijn ook uitgekomen

Bij de andere profeten is dit echter nog duidelijker zichtbaar. Ik zal slechts een paar voorbeelden uitkiezen. Het zou te veel werk zijn om...

1.8.9 – De wet is altijd wonderlijk bewaard

Ik weet waarmee sommige blaaskaken dit vanuit hun schuilhoeken willen overschreeuwen. Zij bestrijden Gods waarheid omdat ze willen laten zien hoe slim ze zijn....

1.8.10 – De wet en de profeten hebben allerlei moeilijkheden overleefd

Om aan de betrouwbaarheid van de Schrift afbreuk te doen, voeren sommigen ook wel een passage aan uit de geschiedenis van de Makkabeeën. Echter,...

1.8.11 – De betrouwbaarheid van het Nieuwe Testament

Dan gaan we naar het Nieuwe Testament. Hoe stevig zijn de stutten die de waarheid van het Nieuwe Testament ondersteunen! Drie van de evangelisten...

1.8.12 – Het gezag van de Schrift is door allerlei volken aanvaard

Daar komt bij dat er ook nog andere heel goede redenen zijn waarom de overeenstemming van de kerk zwaar moet wegen. Het is geen...

1.8.13 – Het gezag van de Schrift wordt bevestigd door het bloed van de martelaren

Als we zien hoe de leer van de Schrift bekrachtigd en onderschreven wordt door het bloed van zoveel heilige mannen, dan kunnen we toch...