• Blog
  • Bestellen / downloaden
Home Blog Kerk & geloof Christenen en complottheorieën - een onmogelijke combinatie

Christenen en complottheorieën – een onmogelijke combinatie

Het coronavirus vormt een voedingsbodem voor allerlei complottheorieën. Ook christenen blijken daar vatbaar voor. Maar wat zegt dat over ons vertrouwen op God?

Het coronavirus dat ons nu allemaal in de ban houdt, is niet op natuurlijke wijze ontstaan. Het is gefabriceerd in een laboratorium. Of het is ontstaan door straling van 5G-zendmasten. In elk geval zit Bill Gates erachter. Die strijdt met zijn stichting immers tegen overbevolking. En daarom wil hij iedereen inenten met een dodelijk vaccin. Of hij wil dat vaccin gebruiken om bij iedereen stiekem een chip in te spuiten waarmee hij iedereen ter wereld kan volgen. En alle regeringen op de wereld werken daaraan mee. Zie je, heel dat coronagedoe is eigenlijk één groot complot. Het draait allemaal om het doorvoeren van een nieuwe wereldorde.

Dit soort rare ideeën kun je op sociale media veelvuldig tegenkomen. Er zijn verbijsterend veel mensen die hier heilig in geloven. En nog verbijsterender: daaronder zijn ook christenen.

Natuurlijk weet ik ook wel dat christenen van zichzelf niet slimmer, nuchterder of minder bang zijn dan andere mensen. Maar je zou toch denken dat christenen met enige Bijbelkennis voldoende tegengif zouden hebben tegen dit soort rare, irrationele, ongefundeerde ideeën.

Ik noem één tekst. Jesaja 8:12 (HSV):

U mag geen samenzwering noemen alles wat dit volk een samenzwering noemt;
en waar zij voor bevreesd zijn, daarvoor
mag u niet bevreesd zijn en niet schrikken.

Duidelijk hé? Christenen mogen niet meedoen aan complottheorieën. Het staat gewoon letterlijk in de Bijbel.

Maar als ik het hierbij zou laten, zou ik aan biblicisme doen: het uit het verband rukken van Bijbelteksten en die op de klank af toepassen zoals het mij uitkomt. Ik moet dus meer zeggen.

God zegt dit tegen de profeet Jesaja in een specifieke situatie. Het is tijdens de regering van de goddeloze koning Achaz over het twee-stammenrijk van Juda. Juda werd bedreigd door een coalitie van het tien-stammenrijk (Efraïm) en Aram. Een groot leger dreigde Juda te overvallen en onder de voet te lopen. Koning Achaz zag het zeer somber in. Hij had geen hoop meer. Op God vertrouwen deed hij niet.

In die situatie stuurt God Jesaja naar hem toe met de bekende Immanuël-profetie: een jong meisje zal een zoon baren en hem de naam Immanuël geven: ‘God met ons’ (Jesaja 7:14). Dat is een teken van de komende Messias, de echte Immanuël (Mattheüs 1:22-23). Maar het is ook een teken dat God Juda zal helpen tegen de oprukkende vijanden. Hij zal Assur en Egypte gebruiken om Aram en Efraïm bij Juda weg te houden. De volken kunnen allerlei plannen beramen, maar die worden allemaal verijdeld, want: ‘God is met ons’ (Jesaja 8:10).

In die context krijgt Jesaja vervolgens de hierboven geciteerde waarschuwing te horen. Die is niet gericht aan Jesaja persoonlijk. Alleen in de Statenvertaling is zichtbaar dat deze waarschuwing in het meervoud staat: ‘Jullie mogen geen samenzwering noemen…’ Deze waarschuwing is gericht aan allen in Juda die nog wel op de Heer vertrouwen. Het volk ziet met angst en beven hoe Juda een slagveld dreigt te worden tussen aan de ene kant Efraïm en Aram en aan de andere kant Egypte en Assur. De hele wereld leek tegen dit kleine landje samen te spannen. Hoe zou je daar ooit zonder kleerscheuren vanaf kunnen komen?

Wie op God vertrouwt, hoeft nergens bang voor te zijn.

Maar zo mogen gelovigen niet denken. Zij mogen niet bang zijn voor de dingen waar de rest van het volk wel bang voor is. Want wie op God vertrouwt, hoeft nergens bang voor te zijn.

Een samenzwering? Een complot? Nee!

Was het dan niet waar dat Efraïm en Aram tegen Juda samenspanden? Was het dan niet waar dat Egypte en Assur plannen beraamden? Jawel. Maar wie gelooft, weet dat er meer is dan dat. Wat mensen ook beramen, daarachter en daarboven zit altijd God die alles bestuurt zoals Hij wil, die met al het kwaad dat mensen beramen altijd iets goeds op het oog heeft.

Dat vertrouwen geeft ook in onze tijd ruimte en rust om nuchter te blijven. En dan ben je niet vatbaar voor irrationele ideeën van mensen die beweren dat alles een complot is tegen onze vrijheid. Zeker, er kunnen soms complotten gesmeed worden. En het is altijd goed om kritisch en waakzaam te zijn, juist ook als christen. Maar zonder je daarbij te laten leiden door angst.

Angst maakt je vatbaar voor irrationele complottheorieën.

Angst is een slechte raadgever. Angst ontneemt je je nuchterheid. Angst verlamt je logisch denkvermogen. Angst laat je dingen zien die er niet zijn. Angst maakt je blind voor dingen die er wel zijn. En daardoor maakt angst je vatbaar voor irrationele complottheorieën zoals over Bill Gates en een nieuwe wereldorde.

Voor zulke theorieën zijn geen goede aanwijzingen, laat staan bewijzen te vinden. Ze spelen in op emotie, op het gevoel dat er allerlei geheimzinnige dingen zijn waar je als gewoon mens geen controle over hebt, dingen die zich in het verborgen afspelen, waar het ultieme kwaad zich samenbalt tegen veiligheid en vrijheid van iedereen.

Maar ook al hebben wij geen controle over Bill Gates, over regeringsleiders, over wat er achter de schermen gebeurt of over virussen, christenen weten dat God dat wel heeft. En daarom hoeven wij nooit het gevoel te hebben dat er ergens buiten onze waarneming geheimzinnige dreigingen bestaan die ons kunnen overweldigen.

Nu heeft geen enkele christen een volmaakt geloof. Ons geloof is altijd vermengd met ongeloof. We kennen allemaal twijfel en ons vertrouwen schiet voortdurend tekort. En dus kennen we ook allemaal angst. En dan kan een complottheorie soms best enige aantrekkingskracht op ons hebben. Maar als ons geloof echt is, zal dat onze angst uiteindelijk overwinnen en ons de nuchterheid geven om complottheorieën te doorzien.

Daarom houden die complottheorieën ons een spiegel voor. Hoe vatbaar ben ik voor zulke theorieën? Wat zegt dat over mijn vertrouwen op God?

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Gerrit Veldmanhttp://www.gerritveldman.nl
Gerrit Veldman (1975) studeerde geschiedenis in Utrecht en haalde vervolgens zijn eerste-graads onderwijsbevoegdheid. Hij heeft enkele boeken vertaald vanuit het Engels en vertaalde tussen 2013 en 2019 de Institutie van Calvijn in toegankelijk Nederlands. Hobby's zijn orgel spelen, fotografie en stamboomonderzoek. Als christen volgt hij kritisch de ontwikkelingen in kerk en maatschappij.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.

FunctionalOur website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalyticalOur website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Social mediaOur website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertisingOur website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OtherOur website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.