Insitutie Boek 4 – De genademiddelen 4.7 – Het ontstaan van het pausdom 4.7.3 – De bisschop van Rome werd door andere bisschoppen als collega behandeld

4.7.3 – De bisschop van Rome werd door andere bisschoppen als collega behandeld

Wat betreft de aanduiding ‘primaat’ en andere hoogmoedige aanduidingen waar de paus nu zo wonderlijk prat op gaat: het is niet moeilijk te beoordelen wanneer en hoe die binnengeslopen zijn.

Cyprianus noemt vaak Cornelius.1 Maar hij noemt hem niet anders dan ‘broeder’, ‘collega-bisschop’ of ‘collega’. En als hij schrijft aan Stefanus I,2 Cornelius’ opvolger, dan beschouwt hij hem niet alleen als gelijk aan zichzelf en de andere bisschoppen. Hij spreekt hem zelfs vrij streng aan. Het ene moment verwijt hij hem arrogantie en het andere moment onwetendheid.3

We weten hoe na Cyprianus heel de kerk van Afrika over deze kwestie oordeelde. Want het concilie van Carthago verbood dat iemand ‘hogepriester’ of ‘eerste bisschop’ genoemd werd. Hij mocht hooguit ‘bisschop van de eerste stoel’ genoemd worden.4

Als je nog oudere geschriften erop wilt nalezen, zul je merken dat de bisschop van Rome toen tevreden was met de algemene aanspreektitel ‘broeder’.

Vast en zeker waren al die hoogmoedige aanduidingen, waar de stoel van Rome later mee is gaan pronken, totaal onbekend zolang de kerk nog haar echte en zuivere vorm had. Wat een hogepriester en enig hoofd van de kerk op aarde was, wist men niet. Als de bisschop van Rome het gewaagd had zich zoiets aan te matigen, dan zou zijn dwaasheid snel bedwongen zijn door flinke mannen.

Hiëronymus was een presbyter van Rome. Daarom was hij best geneigd om de waardigheid van zijn kerk te prediken, voor zover de feiten en omstandigheden van die tijd dat toelieten. Maar toch zien we dat hij die waardigheid wel binnen de perken houdt. Hij zegt: ‘Als je naar gezag vraagt, de wereld is groter dan een stad. Waarom kom je aanzetten met wat in één stad gebruikelijk is? Waarom verdedig je een klein aantal? Dat leidt tot hoogmoed en verzet tegen de wetten van de kerk. Overal waar een bisschop is, of het nu is in Rome, in Gubbio, in Constantinopel of in Reggio, heeft hij hetzelfde aanzien en hetzelfde priesterschap. De macht van rijkdom of de nederigheid van armoede maakt een bisschop niet hoger of lager.’5

1Paus Cornelius († 253).

2Paus Stefanus († 257).

3Cyprianus van Carthago, Epistulae, 68, 45, 47, 48, 70 en 75.

4Concilie van Carthago, canon 47.

5Hiëronymus van Stridon, Epistulae, 146.

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Johannes Calvijnhttp://institutie.gerritveldman.nl
De reformator Johannes Calvijn leefde van 1509 tot 1564. In 1536 verscheen de eerste versie van zijn Institutie, oftewel Onderwijs in de christelijke godsdienst. Vervolgens breidde hij het boek een aantal keer fors uit, tot in 1559 de definitieve versie verscheen.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.