4.19.27 – Oorsprong van de tonsuur

Wat de oorsprong is van de tonsuur van de geestelijken, kun je alleen al duidelijk genoeg zien bij Augustinus.1 In die tijd droegen alleen verwijfde mannen hun haar lang en mensen die er graag nogal onmannelijk mooi en elegant uitzagen. Daarom leek het geen goed voorbeeld te geven als dit werd toegestaan aan geestelijken. Dus kregen geestelijken het bevel hun haar kort te knippen of af te scheren. Dan zouden ze niet de indruk wekken van verwijfde opschik. Dit afscheren werd zo gewoon dat sommige monniken hun haar lieten groeien, om door een opvallend uiterlijk dat anders was dan dat van andere mannen te koop te lopen met hun heiligheid. Zie je dat een tonsuur niets was dat eigen was aan de geestelijkheid, maar als het ware door iedereen werd gebruikt? Maar later kwam lang haar weer in de mode. En er kwamen sommige volken bij het christendom die altijd al lang haar droegen – bijvoorbeeld Frankrijk, Duitsland en Engeland. Waarschijnlijk gingen geestelijken toen overal hun hoofd scheren, om te voorkomen dat ze de indruk wekten hun haar te willen versieren. Uiteindelijk, in de meer bedorven tijd, toen alle oude instellingen verbasterd of tot bijgeloof ontaard waren, zagen ze de reden niet meer voor het scheren van de geestelijken. Ze hadden immers niets anders overgehouden dan een dwaas na-apen. Toen namen ze hun toevlucht tot dit mysterie dat ze ons nu bijgelovig opdringen om hun sacrament goed te keuren.

De deurwachters krijgen bij hun wijding alleen de sleutels van het kerkgebouw. Zo moeten ze begrijpen dat hun de bewaking wordt toevertrouwd. De lectoren krijgen de heilige Bijbel. De exorcisten de bezweringsformules die ze moeten uitspreken over krankzinnigen en dopelingen. De acolieten krijgen waskaarsen en een kan.2

Daar zie je de rituelen waarin, als God het wil, zoveel verborgen kracht ligt dat ze niet alleen tekenen en waarborgen kunnen zijn van onzichtbare genade, maar zelfs oorzaken. Want dat claimen mijn tegenstanders met hun definitie als ze willen dat die rituelen als sacramenten beschouwd worden.

Maar om het in enkele woorden te zeggen, volgens mij is het absurd dat ze in de scholen en in de canones van die lagere orden sacramenten maken. Immers, zelfs degenen die dit leren, erkennen dat de eerste kerk die orden niet kende en dat ze pas vele jaren later bedacht zijn. Maar sacramenten bevatten een belofte van God. Daarom mogen ze niet door engelen of door mensen, maar alleen door God ingesteld worden. Want alleen Hij heeft het recht om een belofte te doen.

1Augustinus, De opere monachorum, 31,39-33,41; Augustinus, Retractiones II, 21.

2Petrus Lombardus, Sententiae IV, 24,3-9.

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Johannes Calvijnhttp://institutie.gerritveldman.nl
De reformator Johannes Calvijn leefde van 1509 tot 1564. In 1536 verscheen de eerste versie van zijn Institutie, oftewel Onderwijs in de christelijke godsdienst. Vervolgens breidde hij het boek een aantal keer fors uit, tot in 1559 de definitieve versie verscheen.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.

FunctionalOur website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalyticalOur website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Social mediaOur website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertisingOur website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OtherOur website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.