Insitutie Boek 4 – De genademiddelen 4.17 – Het avondmaal 4.17.13 – De dwaling van de scholastici

4.17.13 – De dwaling van de scholastici

De scholastici waren huiverig voor zo’n barbaarse goddeloosheid. Daarom ging zij voorzichtiger te werk. Toch doen ook zij niets anders dan een spelletje spelen met subtielere goocheltrucs. Ze geven toe dat het sacrament Christus niet ruimtelijk bevat of fysiek opsluit. Maar vervolgens verzinnen ze een redenering die ze zelf niet begrijpen en ook anderen niet kunnen uitleggen. Het komt hierop neer: je moet Christus zoeken in wat zij de ‘gedaante van het brood’ noemen. Wat betekent dat? Ze zeggen dat de substantie van het brood in Christus veranderd wordt. Hechten ze Christus daarmee dan niet vast aan de witte kleur van het brood die volgens hen blijft? ‘Nee,’ zeggen ze, ‘het sacrament bevat Christus zo dat Hij toch in de hemel blijft. Wij beweren niets anders dan dat Hij aanwezig is in de gedaante.’

Maar welke woorden ze ook gebruiken om dit te vermommen, uiteindelijk komt het toch allemaal hierop neer: wat eerst brood was, wordt door de consecratie Christus. Dus na de consecratie zit onder de kleur van het brood Christus verborgen. En ze schamen zich er ook niet voor om dat ronduit te zeggen. Want dit zijn de woorden van Lombardus: ‘Christus’ lichaam is op zichzelf zichtbaar. Maar na de consecratie gaat het schuil achter de gedaante van het brood.’1

De gedaante van het brood is dus niets anders dan een masker dat zijn vlees verbergt voor onze ogen. En je hoeft er niet ver naar te raden om te ontdekken welke hinderlagen de scholastici met deze woorden willen leggen. Dat is overduidelijk uit de feiten. We zien in hoeveel bijgeloof niet alleen de grote massa, maar ook de voorgangers zelf al vele eeuwen gevangen gezeten hebben en tegenwoordig in de pauselijke kerken nog steeds zitten. Want we krijgen alleen deel aan Christus en worden alleen aan Hem verbonden door echt geloof. Maar zij maken zich daar nauwelijks druk om en denken dat Christus voldoende voor hen aanwezig is als ze maar zijn fysieke aanwezigheid hebben die ze zelf buiten Gods Woord om gefabriceerd hebben. Kortom, we zien dat het door die slimme scherpzinnigheid zover gekomen is, dat brood als God beschouwd wordt.

1Petrus Lombardus, Sententiae IV, 12,4-5.

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Johannes Calvijnhttp://institutie.gerritveldman.nl
De reformator Johannes Calvijn leefde van 1509 tot 1564. In 1536 verscheen de eerste versie van zijn Institutie, oftewel Onderwijs in de christelijke godsdienst. Vervolgens breidde hij het boek een aantal keer fors uit, tot in 1559 de definitieve versie verscheen.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.

FunctionalOur website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalyticalOur website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Social mediaOur website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertisingOur website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OtherOur website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.