En daarom zegt men gewoonlijk dat een sacrament bestaat uit een woord en een zichtbaar teken. Met een woord wordt dan geen woord bedoeld dat ingefluisterd wordt zonder betekenis of geloof en dat alleen door de klank, als een toverformule, de kracht zou hebben om het teken te heiligen. Nee, met een woord wordt het gepredikte Woord bedoeld waardoor we begrijpen wat de bedoeling is van het zichtbare teken.
Wat onder de tirannie van de paus gebeurt, is dus een grote ontheiliging van de mysteries. Want zij denken dat het voldoende is als een priester de consecratieformule mompelt, terwijl het volk er zwijgend bij staat en er niets van begrijpt. Sterker nog, ze passen er expres voor op dat het volk er ook maar iets van zou leren. Want voor ongeletterde mensen zeggen ze alles in het Latijn. Later is het bijgeloof zover gekomen dat ze geloofden dat de consecratie voldoende uitgevoerd was, als het gebeurd was met een zacht gemompel dat slechts door weinig mensen gehoord werd.
Maar Augustinus leert iets heel anders over het woord van het sacrament. Hij zegt: ‘Het Woord moet bij het element komen, dan wordt het een sacrament. Want hoe komt het water aan zo’n grote kracht dat het het lichaam aanraakt en het hart afwast? Toch alleen doordat het Woord daarvoor zorgt? Niet omdat het uitgesproken wordt. Want ook in het Woord zelf ligt de blijvende kracht niet in de vluchtige klank. “Dit is het Woord van het geloof, dat wij prediken,” Romeinen 10:8 zegt de apostel Paulus. Daarom staat er in de Handelingen van de apostelen: “Ze reinigden hun hart door het geloof.” Handelingen 15:9 En de apostel Petrus zegt: “De doop redt ons, niet door het vuil te verwijderen van het lichaam, maar doordat het een vraag is van een goed geweten.” 1 Petrus 3:21 “Dit is het Woord van het geloof, dat wij prediken.” Ongetwijfeld wordt door dat Woord ook de doop geheiligd zodat het kan reinigen.’1
Je ziet dat Augustinus eist dat er gepreekt wordt, zodat daaruit geloof geboren wordt. Ik hoef geen moeite te doen om dit te bewijzen. Want het is volstrekt helder wat Christus gedaan heeft, wat Hij ons bevolen heeft te doen, wat de apostelen later gedaan hebben en wat de zuivere kerk in praktijk gebracht heeft. Sterker nog, vanaf het begin van de wereld is het bekend dat, telkens als God de heilige aartsvaders een teken gaf, dat onlosmakelijk verbonden was met onderwijs. Zonder onderwijs zouden onze zinnen verlamd raken als we alleen maar iets te zien krijgen.
Als we horen spreken over het woord van het sacrament, moeten we dus beseffen dat daarmee de belofte bedoeld wordt die door de dienaar met duidelijke stem gepredikt wordt en zo het volk bij de hand leidt naar datgene waar het teken op doelt en ons op richt.
1Augustinus, In Ioannis euangelium tractatus, 80,3.
Bestellen?
