Insitutie Boek 3 – Het delen in Christus 3.4 – Berouw, schuldbelijdenis en genoegdoening 3.4.39 – De leer van de kerkvaders wordt verdraaid en vervalst

3.4.39 – De leer van de kerkvaders wordt verdraaid en vervalst

De kerkvaders noemden genoegdoening ook vooral een openlijke verklaring en geen betaling aan God. Als degenen die met de ban gestraft waren, weer in de gemeenschap opgenomen wilden worden, bevestigden ze met zo’n verklaring dat ze berouw hadden. Zulke berouwvolle mensen kregen bepaalde opdrachten om te vasten en andere dingen te doen, om zo te bewijzen dat ze echt en oprecht berouw hadden van hun eerdere leven, of liever, om de herinnering aan het verleden uit te wissen. En dus werd er over hen ook niet gezegd dat ze genoegdoening gaven aan God, maar aan de kerk. Met exact deze woorden zegt Augustinus dat ook in zijn Handboek aan Laurentius.1

Deze oude gewoonte vormt de oorsprong voor de biecht en de genoegdoeningen die tegenwoordig in gebruik zijn. Echt addergebroed, waardoor er zelfs geen schaduw meer over is van de oorspronkelijke, betere vorm. Ik weet dat de oude schrijvers zich vaak wat ingewikkeld uitdrukken. En ik ontken niet dat ze misschien zijn uitgegleden. Maar als de scholastici er met hun ongewassen handen aankomen, wordt wat met een paar vlekken bezoedeld was, volledig besmeurd.

En als we dan moeten discussiëren op basis van het gezag van de kerkvaders, welke oude schrijvers, goede God, dringen ze ons dan op? Een flink deel van de citaten waar Petrus Lombardus, hun leider, zijn lappendekens uit samengesteld heeft, is afkomstig uit het dwaze gezwets van sommige monniken, op naam van Ambrosius, Hiëronymus, Augustinus en Chrysostomos. Over dit onderwerp bijvoorbeeld haalt hij bijna alles uit het boek van Augustinus Over berouw.2 Maar dat boek is door een of andere bloemlezer op een dwaze manier bijeengeraapt uit zowel goede als slechte schrijvers, zonder onderscheid. Het draagt wel de naam van Augustinus, maar niemand, hoe weinig geleerd ook, zou dit boek de naam van Augustinus waard keuren.

De lezers moeten me maar vergeven dat ik hun dwaasheden niet zo scherpzinnig onderzoek. Ik wilde de lezers er niet mee lastigvallen. Voor mij zou het zeker niet moeilijk en juist prijzenswaard zijn om tot hun grote schande die dingen aan de kaak te stellen waar zij vroeger zo hoog van opgaven als mysteries. Maar ik zie ervan af.

1Augustinus, Enchiridion ad Laurentium de fide, spe et caritate, 17,65.

2Augustinus, De vera et falsa poenitentia.

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Johannes Calvijnhttp://institutie.gerritveldman.nl
De reformator Johannes Calvijn leefde van 1509 tot 1564. In 1536 verscheen de eerste versie van zijn Institutie, oftewel Onderwijs in de christelijke godsdienst. Vervolgens breidde hij het boek een aantal keer fors uit, tot in 1559 de definitieve versie verscheen.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.

FunctionalOur website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalyticalOur website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Social mediaOur website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertisingOur website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OtherOur website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.