Insitutie Boek 3 – Het delen in Christus 3.23 – Kritiek op de uitverkiezing 3.23.2 – Eerste bezwaar: is God niet onrechtvaardig?

3.23.2 – Eerste bezwaar: is God niet onrechtvaardig?

Dit zou voor vrome en bescheiden mensen en voor hen die beseffen dat ze mensen zijn meer dan genoeg moeten zijn. Maar die giftige honden spuwen meer dan één soort laster uit tegen God. Daarom moet ik op elk soort antwoord geven, voor zover dat voor het onderwerp nodig is.

Dwaze mensen gaan op allerlei manieren met God in discussie, alsof Hij onderworpen zou zijn aan hun beschuldigingen. Om te beginnen vragen ze dan welk recht de Heer heeft om boos te zijn op zijn schepselen, die Hem vooraf door geen enkele belediging hebben geprovoceerd. Want, zeggen ze, het past meer bij de willekeur van een tiran dan bij het rechtvaardig oordeel van een rechter om aan de ondergang over te geven wie Hij maar wil. Dus hebben de mensen reden om zich over God te beklagen als ze alleen door zijn goeddunken, zonder dat ze het zelf verdiend hebben, voorbestemd worden voor de eeuwige dood.

Ook bij vrome mensen kunnen zulke gedachten opkomen. Maar om die aanvallen af te slaan, zijn ze voldoende bewapend als ze alleen maar bedenken hoe brutaal het is als je enkel de redenen voor Gods wil wilt onderzoeken. Gods wil zelf is de reden voor alles wat er is. En dat is ook terecht. Want als er een reden zou zijn voor Gods wil, moet er iets zijn dat aan Hem voorafgaat. Iets waar Hij als het ware aan gebonden is. En dat mogen we ons niet inbeelden.

Want God is de hoogste norm voor rechtvaardigheid. Dat geldt zo sterk, dat we alles wat Hij wil als rechtvaardig moeten beschouwen, juist omdat Hij het wil.1 Dus als de vraag gesteld wordt: ‘Waarom heeft de Heer het zo gedaan?’ dan moet het antwoord luiden: ‘Omdat Hij het gewild heeft.’ En als je verder gaat en vraagt: ‘Waarom heeft Hij het gewild?’ dan vraag je naar iets dat groter en hoger is dan Gods wil. En dat is nergens te vinden.

Mensen moeten hun overmoed dus bedwingen. Ze moeten niet vragen naar iets dat niet bestaat. Want dan vind je misschien niet wat wel bestaat. Volgens mij kan deze teugel ieder goed in toom houden die met eerbied wil nadenken over de mysteries van zijn God. Goddelozen deinzen er niet voor terug God openlijk te lasteren. Maar tegen die brutaliteit zal de Heer zich voldoende verdedigen door zijn rechtvaardigheid, zonder onze hulp. Hij zal hun geweten elke uitvlucht ontnemen, hun schuld bewijzen en hen veroordelen.

Toch kom ik hier niet aanzetten met het verzinsel van de pausgezinde theologen dat Gods macht absoluut is. Dat zou onheilig zijn en dat zouden we terecht afschuwelijk moeten vinden. Ik verzin niet dat God wetteloos is. Hij is zichzelf tot wet. Immers, Plato zegt dat mensen een wet nodig hebben omdat ze last hebben van begeerten. Maar Gods wil is niet alleen zuiver en foutloos. Die is zelfs de hoogste norm van volmaaktheid. Daarom is Gods wil de wet van alle wetten.

Maar ik ontken wel dat God verplicht is om verantwoording af te leggen. Ik ontken ook dat wij geschikt zijn om als rechter volgens onze eigen mening uitspraak te doen in deze zaak. Dus als wij uit zijn op meer dan is toegestaan, laat dan het dreigement van Psalm 143 ons angst aanjagen: God zal overwinnen, telkens als Hij door een sterfelijk mens geoordeeld wordt. Psalm 143:2

1Augustinus, De Genesi contra Manichaeos I, 2,4.

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Johannes Calvijnhttp://institutie.gerritveldman.nl
De reformator Johannes Calvijn leefde van 1509 tot 1564. In 1536 verscheen de eerste versie van zijn Institutie, oftewel Onderwijs in de christelijke godsdienst. Vervolgens breidde hij het boek een aantal keer fors uit, tot in 1559 de definitieve versie verscheen.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.