3.14.21 – Goede daden zijn lagere oorzaken

Soms maakt de Schrift duidelijk dat de goede daden van de gelovigen de reden zijn waarom de Heer hun goed doet. Maar dat moeten we zo opvatten dat ongeschokt overeind blijft wat ik hiervóór gezegd heb: de effectieve oorzaak van onze redding ligt in de liefde van God de Vader, de materiële oorzaak ligt in de gehoorzaamheid van de Zoon, de instrumentele oorzaak ligt in de verlichting door de Heilige Geest – het geloof – en de finale oorzaak ligt in de glorie van Gods grote vrijgevigheid.

Dat de Heer onze daden aanneemt als lagere oorzaken is daar niet mee in strijd. Maar waarom doet Hij dat? Nou, omdat Hij degenen die Hij in zijn barmhartigheid bestemd heeft om het eeuwige leven te erven, dat leven in bezit laat krijgen door middel van goede daden. Dat is zijn gewone manier van uitdelen. Wat in de volgorde van uitdelen eerst komt, noemt Hij de oorzaak van wat later komt. Op die manier noemt Hij het eeuwige leven soms een gevolg van onze daden. Niet dat het eeuwige leven aan die daden moet worden toegeschreven. Maar Hij rechtvaardigt zijn uitverkorenen om hen uiteindelijk te te laten delen in zijn glorie. Romeinen 8:30 Daarom noemt Hij de eerste genade, die een opstapje is naar de volgende genade, in zekere zin de oorzaak daarvan.

Maar telkens als de echte oorzaak aangewezen moet worden, beveelt Hij ons niet onze toevlucht te zoeken in onze daden. Dan houdt Hij ons uitsluitend bij het denken aan zijn barmhartigheid. Want via de apostel Paulus leert Hij: ‘Het loon voor de zonde is de dood, maar de genadegave van God is het eeuwige leven.’ Romeinen 6:23 Wat betekent dat? Waarom stelt hij tegenover de zonde geen rechtvaardigheid, zoals hij tegenover de dood het leven stelt? Waarom noemt hij rechtvaardigheid niet als oorzaak voor het leven, zoals hij zonde de oorzaak noemt van de dood? Want dan zou hij een fatsoenlijke tegenstelling gemaakt hebben, die nu een beetje hapert door de variatie. Maar de apostel heeft met deze tegenstelling willen aangeven hoe het zit: wat mensen verdienen is de dood, maar het leven ligt alleen in Gods barmhartigheid.

Kortom, in al die manieren van spreken waarin het over goede daden gaat, draait het niet om de reden waarom God zijn volk goed doet. Het gaat alleen om de volgorde die Hij daarbij aanhoudt. Want God stapelt genadegaven op genadegaven. Eerdere genadegaven zijn voor Hem reden om nieuwe genadegaven toe te voegen. Met zijn vrijgevigheid gaat Hij steeds verder, maar Hij wil wel dat wij altijd kijken naar zijn gratis uitverkiezing. Dat is de bron en het begin. Hij houdt van de gaven die Hij ons elke dag schenkt, voor zover ze voortkomen uit die bron. Toch is het onze plicht vast te houden aan die gratis aanneming. Alleen die kan onze ziel ondersteunen. En de gaven van zijn Geest die Hij daarna schenkt, moeten we zo vastknopen aan de eerste oorzaak dat ze daar op geen enkele manier iets vanaf doen.

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Johannes Calvijnhttp://institutie.gerritveldman.nl
De reformator Johannes Calvijn leefde van 1509 tot 1564. In 1536 verscheen de eerste versie van zijn Institutie, oftewel Onderwijs in de christelijke godsdienst. Vervolgens breidde hij het boek een aantal keer fors uit, tot in 1559 de definitieve versie verscheen.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.

FunctionalOur website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalyticalOur website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Social mediaOur website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertisingOur website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OtherOur website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.