Insitutie Boek 2 – God als verlosser in Christus 2.8 – De Tien Geboden 2.8.8 – De Tien Geboden zeggen meer dan de letterlijke tekst

2.8.8 – De Tien Geboden zeggen meer dan de letterlijke tekst

In de tweede plaats moeten we opmerken dat de geboden steeds een ruimere betekenis hebben dan wat de letterlijke tekst zegt. Maar dat betekent niet dat we in dit gegeven een flexibele meetlat kunnen zien die we kunnen gebruiken om de Schrift naar eigen willekeur te verdraaien en overal maar uit te halen wat we willen. Sommigen nemen daarin een onbeperkte vrijheid. Dat zorgt ervoor dat anderen het gezag van de wet gaan minachten. En weer anderen verliezen hierdoor elke hoop de wet te kunnen begrijpen. Daarom moeten we – als dat mogelijk is – een weg gaan die ons met vaste tred rechtstreeks bij Gods wil brengt. We moeten volgens mij dus uitzoeken hoever de uitleg buiten de grenzen van de letterlijke tekst mag gaan. Want het moet duidelijk zijn dat menselijke uitleg geen bijlage aan Gods wet toevoegt, maar dat de zuivere en werkelijke bedoeling van de wetgever betrouwbaar weergegeven wordt.

Inderdaad zien we in bijna elk gebod dat het geheel wordt aangeduid door een deel. Wie de bedoeling van de wet zou willen beperken tot enkel de betekenis van de letterlijke tekst, zou zich terecht belachelijk maken. Het spreekt dus vanzelf dat een nuchtere uitleg van de wet verder gaat dan de letterlijke tekst. Maar hoever dat mag gaan, blijft onduidelijk als er geen norm gesteld wordt. Ik ben daarom van mening dat deze norm het best bepaald kan worden op basis van de reden voor dat gebod. Bij elke gebod moeten we ons afvragen waarom dat gebod ons gegeven is.

Bijvoorbeeld: elk gebod gebiedt of verbiedt iets. Bij beide categorieën blijkt meteen wat de waarheid is, als we letten op de reden of de bedoeling van het gebod. De bedoeling van het vijfde gebod is bijvoorbeeld dat we moeten eren wie daar volgens God recht op heeft. Dat is dus de kern van het gebod: het is juist en doet God plezier als we de mensen eren aan wie God een hoge positie gegeven heeft. En als we hen minachten of hun ongehoorzaam zijn, vindt God dat heel erg. De reden voor het eerste gebod is dat God alleen gediend wil worden. De kern van dat gebod is dus dat God veel waarde hecht aan echte vroomheid, dat wil zeggen: aan het dienen van zijn majesteit. En goddeloosheid vindt Hij heel erg.

Zo moeten we bij elk gebod afzonderlijk nagaan waar het over gaat. Vervolgens moeten we kijken wat de bedoeling is. Uiteindelijk vinden we dan wat de wetgever eigenlijk wil zeggen over wat Hem plezier doet of wat Hij heel erg vindt. En ten slotte moeten we de redenering omdraaien, op deze manier: als dit God plezier doet, heeft Hij een afschuw van het tegenovergestelde. Als Hij dit heel erg vindt, doet het tegenovergestelde Hem plezier. Als Hij dit gebiedt, verbiedt Hij het tegenovergestelde. Als Hij dit verbiedt, gebiedt Hij het tegenovergestelde.

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

Bestellen?

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Johannes Calvijnhttp://institutie.gerritveldman.nl
De reformator Johannes Calvijn leefde van 1509 tot 1564. In 1536 verscheen de eerste versie van zijn Institutie, oftewel Onderwijs in de christelijke godsdienst. Vervolgens breidde hij het boek een aantal keer fors uit, tot in 1559 de definitieve versie verscheen.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.

FunctionalOur website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalyticalOur website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Social mediaOur website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertisingOur website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OtherOur website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.