Insitutie Boek 2 – God als verlosser in Christus 2.13 – Christus is echt mens 2.13.2 – De dwalingen van de marcionieten en de manicheeërs

2.13.2 – De dwalingen van de marcionieten en de manicheeërs

Mijn tegenstanders verzamelen allerlei Schriftpassages om hun dwalingen te bevestigen. Maar op een heel domme manier verdraaien zij die passages. Als ze proberen te ontzenuwen wat ik van mijn kant al heb aangevoerd, schieten ze met hun onbeduidende scherpzinnigheden niets op. Marcion beeldt zich in dat Christus in plaats van een lichaam een spooklichaam heeft aangetrokken, omdat er ergens gezegd wordt dat Hij aan de mensen gelijk werd en eruitzag als een mens. Filippenzen 2:7-8

Maar zo ziet hij volledig over het hoofd wat Paulus daar bedoelt. Want Paulus wil niet leren wat voor lichaam Christus aangetrokken heeft. Hij wil leren dat Christus het recht had om zich te openbaren als God, maar zich toch als een nederig en verachtelijk mens nergens op liet voorstaan. De apostel wil ons door het voorbeeld van Christus aansporen tot nederigheid. Daarom laat hij zien dat Christus als God meteen zijn glorie had kunnen presenteren aan de wereld. Maar Hij deed afstand van dat recht en maakte zichzelf leeg uit eigen beweging. Hij nam het uiterlijk aan van een slaaf en was daarmee tevreden. Zijn God zijn werd verhuld door vlees. Paulus leert hier dus niet wat Christus geweest is, maar hoe Hij zich gedragen heeft.

Toch kun je zelfs uit de context gemakkelijk opmaken dat Christus zichzelf leeg maakte in de echte menselijke natuur. Want hij zag eruit als een mens. Wat betekenen die woorden anders dan dat zijn goddelijke glorie een tijd lang niet schitterde, maar dat er alleen een mens te zien was in een armzalige en verachtelijke toestand?

En Petrus zegt dat Christus gedood is in het vlees, maar levend gemaakt is door de Geest. 1 Petrus 3:18 Ook die woorden zouden niet overeind blijven als de Zoon van God niet zwak was als mens. En Paulus legt dat duidelijker uit als hij zegt dat Christus geleden heeft volgens de zwakheid van het vlees. 2 Korinthiërs 13:4 En er wordt uitdrukkelijk gezegd dat Christus een nieuwe glorie gekregen heeft nadat Hij zichzelf leeg gemaakt had. Daarop slaat dat Hij verhoogd is. Filippenzen 2:9 Dat kan alleen maar van toepassing zijn op een mens, voorzien van een lichaam en een ziel.

Mani fabriceert een lichaam van lucht, omdat Christus de tweede Adam genoemd wordt, uit de hemel, hemels. 1 Korinthiërs 15:47 Maar ook daar heeft de apostel het niet over een lichaam dat in wezen hemels is, maar over een geestelijke kracht die zich vanuit Christus verspreid en ons levend maakt. Bovendien scheiden Petrus en Paulus, zoals we gezien hebben, zijn kracht van zijn lichaam. Sterker nog, deze passage bevestigt juist heel duidelijk de leer over Christus’ lichaam, die bij rechtzinnige mensen geldt. Want als Christus geen lichaam had met dezelfde natuur als wij, zou het argument dat Paulus zo nadrukkelijk gebruikt, een loos argument zijn: dat als Christus is opgestaan, wij ook zullen opstaan. En dat als wij niet opstaan, Christus ook niet opgestaan is. 1 Korinthiërs 15:12-14

Welke uitvluchten de oude manicheeërs of hun nieuwe leerlingen ook gebruiken om te ontsnappen, het zal ze niet lukken om zich eruit te redden. Het is een weerzinwekkende uitvlucht dat ze kletsen dat Christus de mensenzoon genoemd wordt omdat Hij aan de mensen beloofd is. Het is immers duidelijk dat met de Hebreeuwse uitdrukking ‘mensenzoon’ een echt mens bedoeld wordt. En Christus heeft ongetwijfeld de manier van zeggen van zijn eigen taal gevolgd. Ook kan er geen verschil van mening bestaan over hoe we de woorden ‘kinderen van Adam’ moeten opvatten. En om niet meer te noemen, we hebben ruim voldoende aan de passage uit Psalm 8 die de apostelen op Christus toepassen: ‘Wat is de mens, dat U aan hem denkt, of de mensenzoon, dat U hem opzoekt?’ Psalm 8:5; Hebreeën 2:6 Deze manier van spreken drukt uit dat Christus echt mens was. Want hoewel Hij niet verwekt is door een sterfelijke vader, stamt Hij toch af van Adam.

Anders zou ook niet overeind blijven wat ik al aangehaald heb: Christus deelde in vlees en bloed om kinderen voor zich bij elkaar te brengen die God zouden gehoorzamen. Hebreeën 2:14-15 Door die woorden wordt openlijk gezegd dat Christus als medemens samen met ons deelt in dezelfde natuur. En hetzelfde bedoelt de apostel als hij zegt dat zowel degene die heiligt als degenen die geheiligd worden dezelfde oorsprong hebben. Ook dat slaat op het delen in dezelfde natuur. Dat blijkt uit de context. Want meteen daarna zegt de apostel: ‘Daarom heeft Hij zich er niet voor geschaamd om hen broers te noemen.’ Hebreeën 2:11 Want als hij met de eerste woorden bedoeld had dat de gelovigen uit God voortkomen, welke reden zou Christus dan gehad hebben om zich te schamen? Dat was immers een grote eer. Maar in zijn onmetelijke genade voegt Christus zich bij verachtelijken en onaanzienlijken. Daarom wordt er over Hem gezegd dat Hij zich niet schaamt.

En het heeft geen zin dat de manicheeërs tegenwerpen dat op die manier goddelozen broers van Christus worden. Want we weten dat de kinderen van God niet geboren worden uit vlees en bloed, maar uit de Geest, door geloof. Daarom komt het niet alleen door het vlees dat we als broers met Christus verbonden zijn. De eer dat we samen met Christus dezelfde oorsprong hebben, kent de apostel alleen aan de gelovigen toe. Maar dat betekent niet dat ongelovigen wat het vlees betreft niet dezelfde oorsprong hebben. Het is hetzelfde als wanneer we zeggen dat Christus mens geworden is om ons kinderen van God te maken. Die uitspraak geldt ook niet voor iedereen. Want daartussen staat nog het geloof. Door geloof worden we geestelijk ingelijfd in het lichaam van Christus.

Ook zijn de manicheeërs zo dom om de discussie aan te gaan over het woord ‘eerstgeborene’. Ze beweren dat Christus meteen in het begin door Adam verwekt had moeten worden om de eerstgeborene te zijn van zijn broers. Maar Hij is niet de eerstgeborene op basis van zijn leeftijd, maar op basis van zijn eervolle positie en zijn geweldige macht. Romeinen 8:29

En net zo waardeloos is hun geklets dat Christus de menselijke en niet de engelennatuur heeft aangenomen omdat Hij het menselijk geslacht uit genade aanvaard heeft. Want om de eer die Christus ons waard gekeurd heeft nog groter te maken, vergelijkt de apostel ons met de engelen. Die zijn op dit punt achtergesteld bij ons. Hebreeën 2:16 En Mozes getuigt dat het nageslacht van de vrouw de kop van de slang zal vermorzelen. Genesis 3:15 Als je dat op de juiste manier meeweegt, dan is dit meningsverschil beslecht. Immers, het gaat daar niet alleen over Christus, maar over heel het menselijk geslacht. Christus moest voor ons de overwinning verwerven. Daarom zegt God in het algemeen dat de nakomelingen van de vrouw de duivel zullen overwinnen. En dat betekent dus dat Christus geboren is uit het menselijk geslacht. Want God spreekt hier tegen Eva, met de bedoeling haar op te beuren door haar goede hoop te geven, zodat ze niet bezwijkt onder haar verdriet.

Deze moderne vertaling van de Institutie van Johannes Calvijn heb ik tussen 2013 en 2018 paragraaf voor paragraaf op deze website geplaatst. In 2019 heb ik bovendien een gedrukte versie en een e-bookversie uitgegeven.

Gerrit Veldman

Reageren

Schrijf hier je reactie.
Vul hier alsjeblieft je naam in

Johannes Calvijnhttp://institutie.gerritveldman.nl
De reformator Johannes Calvijn leefde van 1509 tot 1564. In 1536 verscheen de eerste versie van zijn Institutie, oftewel Onderwijs in de christelijke godsdienst. Vervolgens breidde hij het boek een aantal keer fors uit, tot in 1559 de definitieve versie verscheen.

Als je deze website bezoekt, worden er cookies op je apparaat geplaatst. Cookies die nodig zijn om deze site goed te laten werken of om anonieme statistieken bij te houden, worden altijd geplaatst. Maar voor cookies die gebruikt worden om jouw surfgedrag te registreren, moet je eerst toestemming geven. Meer informatie.

FunctionalOur website uses functional cookies. These cookies are necessary to let our website work.

AnalyticalOur website uses analytical cookies to make it possible to analyze our website and optimize for the purpose of a.o. the usability.

Social mediaOur website places social media cookies to show you 3rd party content like YouTube and FaceBook. These cookies may track your personal data.

AdvertisingOur website places advertising cookies to show you 3rd party advertisements based on your interests. These cookies may track your personal data.

OtherOur website places 3rd party cookies from other 3rd party services which aren't Analytical, Social media or Advertising.