Genealogie en auteursrecht: rust er copyright op wetenschappelijk onderzoek?

Ook deze bewering betaat eigenlijk uit twee beweringen. Eén: 'Stambomen zijn het resultaat van wetenschappelijk onderzoek.' Twee: 'Op wetenschappelijk onderzoek rust geen copyright.' Of de eerste bewering klopt, hangt ervan af of de onderzoeker zich aan wetenschappelijke principes houdt. Maar de tweede bewering klopt sowieso niet. Op wetenschappelijk onderzoek rust WEL copyright.

Er zijn mensen die denken dat wetenschappelijk onderzoek publiek bezit is. Tot op zekere hoogte is dat waar. Natuurlijk is het de bedoeling dat onderzoeksresultaten openbaar gemaakt worden, zodat andere wetenschappers daar hun voordeel mee kunnen doen. Maar dat betekent nog niet dat je met wetenschappelijke onderzoeksresultaten kunt doen wat je wilt. De oorspronkelijke resultaten blijven eigendom van de oorspronkelijke onderzoeker. Je mag die niet zomaar kopiëren. Als je ze wilt gebruiken, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden worden genoemd in de auteurswet.

De auteurswet kent het zogenaamde citaatrecht. Volgens dit citaatrecht mag je gedeelten van anderen overnemen, wanneer je daar een journalistiek of wetenschappelijk belang bij hebt. Bovendien moet je er dan altijd een bronvermelding bij geven.

Het journalistieke belang is hier nu verder niet relevant. Wel het wetenschappelijk belang. Stamboomonderzoekers mogen gegevens van anderen overnemen om daarmee de wetenschap verder te helpen. Wat betekent dat? Dat betekent in de eerste plaats dat je volgens wetenschappelijke principes moet werken. Je moet bij al je gegevens bronvermeldingen opgeven zodat anderen je werk kunnen controleren. Maar in de tweede plaats betekent het ook dat je iets nieuws probeert te brengen. Een stamboom onderzoeken die al op een bevredigende manier door iemand anders onderzocht is, brengt de wetenschap niet verder. En dan is er dus geen wetenschappelijk belang op grond waarvan je gegevens van anderen kunt gebruiken. Anders is het natuurlijk wanneer een eerdere publicatie volgens jou vol met fouten zit. Discussie is wel wetenschappelijk.

Nu een praktisch voorbeeld. Ik zelf onderzoek de stamboom van de familie Veldman/Veltman uit Hoogeveen. Ik probeer dit op een wetenschappelijke manier te doen. En voorzover ik weet is dit nog niet eerder gedaan. Er zijn wel een paar publicaties over deze familie. Maar die bevatten maar een gedeelte of zitten vol met fouten. Natuurlijk citeer ik daaruit, maar slechts een paar dingen. De resultaten van mijn onderzoek publiceer ik op mijn website en in druk.

Stel nu dat er iemand anders ook bezig is met de stamboom van deze familie. Mag deze persoon gegevens van mij overnemen? In principe niet! Alleen wanneer hij kan aantonen dat ik grote fouten heb gemaakt en hij met zijn werk de wetenschap dus verder helpt dan ik gedaan heb, kan hij uit mijn werk citeren om mijn fouten te laten zien. Verder mag er alleen uit mijn gegevens over deze familie geciteerd worden tbv. stambomen over andere families. Wie toch zonder mijn toestemming gegevens over de familie Veldman/Veltman uit Hoogeveen overneemt voor een stamboom van deze zelfde familie en deze gegevens publiceert (bv. op internet) pleegt gewoon diefstal. Helaas moet ik constateren dat dit inmiddels een aantal keren gebeurd is...