Steeds weer duikt op genealogische fora de vraag op inhoeverre stambomen auteursrechtelijke beschermd zijn. En steeds weer komt er dan iemand aandragen met de volgende misvatting: 'Stambomen bestaan uit feiten en op feiten rust geen copyright.' Ik noem dat een misvatting en ik zal uitleggen waarom.
De bewering 'Stambomen bestaan uit feiten en op feiten rust geen copyright' bestaat eigenlijk uit twee verschillende beweringen. Eén: 'Stambomen bestaan uit feiten.' Twee: 'Op feiten rust geen copyright.' De laatste bewering klopt. Het is de eerste bewering die niet klopt. Een stamboom bestaat NIET uit feiten.
Ja, dat leest u goed. Een stamboom bestaat niet uit feiten. Stamboomonderzoek is een vorm van historisch onderzoek. En elke serieuze historicus weet dat het onmogelijk is om bij het schrijven van geschiedenis de
feiten weer te geven. Je kunt als historicus alleen een
interpretatie van de feiten geven. Niet alleen omdat je als historicus zelf altijd met een gekleurde bril naar het verleden kijkt. Ook omdat de bronnen die tot je beschikking staan altijd een gekleurde kijk op het verleden bieden.
Voor veel mensen klinkt dit misschien nog wel erg logisch. Maar hoe zit dat nu met de namen en data uit een stamboom? Dat zijn toch simpele feiten? Daar valt toch niets te interpreteren? Die feiten staan toch gewoon in de aktes van de burgerlijke stand?
Wie zo genealogie bedrijft, is erg naïef. In de eerste plaats is een stamboom meer dan een
willekeurige lijst van namen en data. Deze namen en data worden in een
logisch verband geplaatst. De personen in een stamboom worden aan elkaar geknoopt. De belangrijkste taak van een genealoog is om te bewijzen dat persoon A in akte X dezelfde is als persoon B in akte Y en persoon C in akte Z. Dat alleen al is een vorm van interpretatie. Toegegeven, meestal ligt het zo duidelijk dat honderd verschillende genealogen tot één en dezelfde conclusie zouden komen. Maar lang niet altijd is dat zo. Want in de tweede plaats geven zelfs de aktes van de burgerlijke stand nooit een 1 op 1 weergave van de feiten. Er staan fouten in, namen worden verschillend gespeld, de aangevers kunnen bewust of onbewust de ambtenaar wat op de mouw gespeld hebben, de tekst van een akte kan voor meerdere uitleg vatbaar zijn, enz. enz. Dat maakt dat je als stamboomonderzoeker steeds weer keuzes moet maken. Wat staat er precies in de akte? Klopt dat? Wat doe ik met de verschillende naamvarianten? Beschouw ik een genoemd adres alleen als woonadres, of ook als geboorte-/overlijdensadres? Welke gegevens vind ik niet relevant en laat ik weg?
Deze keuzes zorgen er voor dat elke stamboom uniek is. Als honderd verschillende genealogen onafhankelijk van elkaar een stamboom van dezelfde familie maken, komen er honderd verschillende stambomen uit. Die verschillen zullen klein zijn, maar elk van die honderd genealogen zal zijn eigen stamboom herkennen tussen de andere 99. En daarom is ook een stamboom die alleen uit namen en data bestaat altijd auteursrechtelijk beschermd.
Reacties